تحلیل انتقادی «کتابُ الصلح» صحیح بخاری

نویسندگان

1 دانشیار، گروه الهیات، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران (نویسنده مسئول)

2 دانش‌آموخته کارشناسی‌ارشد، گروه الهیات، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران

doi
10.22052/hadith.2023.246756.1229
چکیده

 صلح از مسائل بسیار ضروری برای جوامع بشری است. نوع نگاه اسلام به صلح ایجاب می‌کند تا پژوهشگران از زوایای مختلف و با تأمل در آن بنگرند و نصوص اسلامی را در آن باره بازکاوی کنند تا دیدگاه اصیل اسلام را به ‌دور از افراط ‌و تفریط و حبّ و بغض نابجا، تبیین و ارائه نمایند. این پژوهش برای تحلیل روایات «کتاب الصلح» از صحیح بخاری سامان ‌یافته و هدف از آن، ‌یکی ارائۀ دستاورد صحیح بخاری در موضوع پرارزش صلح است و دیگری تبیین و تحلیل امتیازات و کاستی‌های روشی و محتوایی مؤلف در نقل روایات، چینش و نام‌گذاری ابواب، و سایر اجزای آن براساس معیارهای نقد روایی است. در ارتباط با «کتاب الصلح» صحیح بخاری تاکنون تحقیقی ارائه نشده است. این پژوهش با شیوۀ توصیفی، تحلیلی و انتقادی انجام‌گرفته است. نتیجۀ به‌دست‌آمده بیانگر آن است که هرچند طرح مبحثی با عنوان «کتاب الصلح» در صحیح بخاری کاری نوآورانه و تحسین‌برانگیز به شمار می‌آید؛ اما ازنظر چینش و عناوین ابواب و نوع روایاتی که در هر باب و ذیل هر عنوان ذکر کرده، کاستی‌ها و بی‌سامانی‌های شگفتی وجود دارد که از ارج و اهمیت «کتاب الصلح» بسیار کاسته و آن را از رویکرد اصلی و هدف راستین طرح آن دور ساخته است.