نقد سندی و دلالیِ روایات ناظر بر ضمیرفاعلی در فعلِ «جَعلا» در آیۀ 1۹۰ سورۀ اعراف

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه کاشان، کاشان، ایران

2 دانشیار، گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران (نویسنده مسئول)

doi
10.22052/hadith.2022.247433.1241
چکیده

 تفاوت دیدگاه‌های تفسیریمی‌تواند ناشی از تفاوت در تشخیص اسم ظاهری باشد که ضمیر فاعلی جایگزین آن شده است. گاه تعیین این اسم ظاهر، تابع روایاتی که مفسر بر آن تکیه کرده است.برای نمونه،مفسران درخصوص ضمیرفاعلی در فعل «جَعلا» در آیۀ 190 سورۀ اعراف(فَلَمَّا آتاهُما صالِحاً جَعَلا لَهُ شُرَکاءَ فِیما آتاهُما فَتَعالَى اللَّهُ عَمَّا یشْرِکون‏)،تفاسیر مختلفی ارائه کرده‌اند. برخی مفسرانضمیر در این آیه را جایگزین دو اسمِآدمR و حوا دانسته‌اند،برخی ضمیر راجایگزین قریشودسته‌‌ای دیگر نیز ضمیر را جایگزین نوع انسان (دو جنس مذکر و مؤنث) می‌‌دانند. بر این اساس، پژوهش حاضربا روش توصیفی‌تحلیلی و رویکرد کتابخانه‌ای، ضمن بررسی دیدگاه مفسرانی که ضمیر در فعل جَعلا را جایگزین آدمR و حوا دانسته‌اند،به نقادی مستندات روایی آنان پرداخته و درنهایت به این نتیجه رسیده است که این دسته از روایات به‌لحاظ سندی و محتوایی، با نقدهای جدیمواجه‌اند.