فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

 در منابع روایی سه قرن نخست اهل‌سنت، روایاتی دربارۀ نهی از شرکت در قتال بین مسلمانان با طرق متعدد و متون مختلف نقل شده‌ است. در این پژوهش با استفاده از روش تحلیل محتوا و شیوه‌های مختلف تاریخ‌گذاری احادیث (یافتن در کهن‌ترین منبع، تحلیل سندی، تحلیل سندی-متنی)، خاستگاه تاریخی و جغرافیایی و سیر تطور تدریجی این روایات تبیین می‌شود. یافته‌های پژوهش حاکی از این است که این روایات ابتدا توسط ابوبکره صحابی (م ۵0ـ۵2)، یکی از مراجع این روایات و تنها حلقۀ مشترک آن در طبقۀ صحابه در بصره ساخته و نقل شده است. انگیزۀ وی که از کناره‌گیران در جنگ جمل بود، توجیه کار خود بوده و روایت را بین سال‌های 3۶ (وقوع جنگ جمل) تا ۵2 قمری جعل کرده است. سپس در طبقۀ بعد توسط حسن بصری (م 110) اولین حلقۀ مشترک فرعی به‌صورت گسترده نشر یافته است. دو مرجع دیگر این روایات، ابوموسی اشعری (م ۴9ـ۵3) و انس ‌بن مالک (م 90ـ93) هستند که به‌احتمال زیاد، راوی یا قائل این روایات نبوده‌اند و روایت به آن‌ها نسبت داده شده است.