فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مشارکت سیاسی دارای جنبه­های مختلفی است که از جمله می­توان به وجود حق و تکلیف به عنوان مؤلفه­های مرتبط با آن اشاره نمود. با این حال، مکاتب حقوق بشری هر کدام نسبت به مسأله حق و تکلیف دیدگاه­های مختلفی دارند. بنابراین سؤال مقاله حاضر این است: حق و تکلیف چه جایگاهی در حقوق اساسی ج.ا. ایران و منشور جهانی حقوق بشر دارند؟ فرضیه این است: ابتنای حقوق اسلامی ج.ا.ایران بر کرامت ذاتی انسان و مسؤولیت­پذیری وی، باعث توأمانی حق و تکلیف در مسأله مشارکت سیاسی شده است. اما تکیه منشور جهانی حقوق بشر بر حق­مندی انسان، مسؤولیت و تکالیف انسان را نادیده می­گیرد. یافته‌های پژوهش نشان می­دهند که مشارکت سیاسی در ج. ا. ایران بر مبنای توأمانی حق و تکلیف بنا شده است. بر این اساس، رابطه بین حق و تکلیف رابطه­ای دو طرفی است و نمی­توان این دو را از یکدیگر جدا نمود، بلکه تکلیف همواره به حق تعلق می­گیرد و تکلیف غیر حق معنا ندارد. اما حق و تکلیف در حقوق بشر جهانی به صورت توأمانی دیده نمی­شود و حق­مندی انسان و اتخاذ رویکردی سلبی است که مقوله مشارکت سیاسی را نادیده می­گیرد. در مقاله حاضر از روش توصیفی-تحلیلی استفاده شده است که با مشخص نمودن محورهای مقایسه، نوعی نگرش تطبیقی نیز در پیش گرفته می­شود.