تحلیل روایت «أُمِرْتُ‏ أَنْ‏ أُقَاتِلَ‏ النَّاسَ ...» با رویکرد تاریخ‌گذاری إسناد-متن

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه اراک، اراک، ایران

2 دانشیار، گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه اراک، اراک، ایران (نویسنده مسئول)

3 استادتمام، گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران

doi
10.22052/hadith.2022.243427.1158
چکیده

خوانش‌های ناصواب از برخی آیات و روایات، سبب نسبت خشونت به دین صلح و دوستی «اسلام» شده است. ازجمله عوامل بسترساز چنین پندارهایی روایت «أُمِرْتُ‏ أَنْ‏ أُقَاتِلَ‏ النَّاسَ...» است که در احکام فقهی جهاد به آن استناد می‌شود. ازآنجاکه تاریخ‌گذاری احادیث، زمان تقریبی پیدایش احادیث و نیز سیر تحولات تاریخی آن را مشخص می‌سازد، مقالۀ حاضر درصدد است با روش تحلیلی و تاریخ‌گذاری ترکیبی إسناد-متن، روایت مذکور را بررسی نماید. نتایج این پژوهش حاکی از آن است که این روایت در منابع اهل‌سنّت، با طرق نقل بسیار و تحریرهای گوناگون آمده و حلقۀ مشترک این روایات، ابوهریره، مالک بن انس، نعمان بن سالم و اوس بن ابی‌اوس هستند. روایاتی که حلقۀ مشترک آن «ابوهریره» است، بیانگر قدیمی‌ترین کاربرد فقهی این روایت است که تحریرهای مختلفی دارد و ناظر به جنگ‌های ردّه است. شبکۀ إسناد روایاتی که علاوه بر قید لا اله الا الله، دربردارندۀ گزاره‌های دیگری نیز هستند، دارای طرق نقل منفرد است و حلقۀ مشترک این روایات «قتیبة بن سعید» نزدیک‌ترین راوی به صاحبان جوامع حدیثی است. شبکۀ إسناد در این دسته از روایات، ساختاری عنکبوتی دارد که حاکی از ضعف این روایت است. روایت «امرت ان اقاتل ...» در منابع شیعی دارای نقل منفرد است.