اعتبارسنجی روایات ابوبصیر در الغیبة نعمانی

نویسندگان

1 دانش‌آموخته کارشناسی‌ارشد گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه قرآن و حدیث، قم، ایران

doi
10.22052/hadith.2022.243185.1114
چکیده

محمد بن ابراهیم نُعمانی، متکلم و محدث شیعی قرن چهارم هجری است که مشهورترین و قابل اعتماد‌ترین و در دسترس‌ترین اثر وی، کتاب الغیبة اوست؛ که در اوایل دورۀ غیبت کبری و با به درازا کشیده شدن غیبت امام زمانZ نگارش یافته است. با توجه به اینکه بیشترین میزان روایات مهدویت و غیبت، متعلق به شخص ابوبصیر است و در کتاب الغیبة نعمانی نیز، حدود 11 راوی بیشترین میزان روایات (یعنی ٥١ روایت) را از او به خود اختصاص داده‌اند، و با توجه به این تعداد زیاد روایات ابوبصیر دربارۀ مسئلۀ غیبت و مهدویت، سؤالاتی پیش‌روی ما قرار می‌گیرد که: چرا بیشتر روایات غیبت، از ابوبصیر هستند؟ آیا این وضعیت ارتباطی به فرقه‌های انحرافی ایجادشده در زمان صادقینn و مسئلۀ غیبت و مهدویت ندارد؟ و ازسوی دیگر، آیا این روایات معتبرند؟ در نوشتار حاضر، ضمن گزارش آماری روایات ابوبصیر، به بررسی وضعیت رجالی او و راویان او در الغیبة نعمانی پرداخته شده است؛ و در انتها نتیجه‌گیری شده است که بیشتر روایات او، از طریق فرقۀ واقفیه به کتاب الغیبة سرایت نموده است؛ و این روایاتِ مهدوی، معتبر نیستند.