فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

 از مهم‌ترین و کاربردی‌ترین قواعد در دانش فقه‌الحدیث، قاعدۀ تعلیل است که در روایات نسبتاً زیادی به کار رفته است و فوایدی چشمگیر بر آن مترتب است. از همین رو، محدثان و فقها توجهی ویژه بدان داشته‌ و در فهم روایات، استفاده‌ها و برداشت‌های گوناگونی از آن داشته‌اند. آگاهی از این برداشت‌ها، می‌تواند اهمیت تعلیل در فهم روایت فقهی را بیش از پیش آشکار کند و نحوۀ استفاده از تعلیل را تا اندازۀ زیادی نشان دهد. این پژوهش بر آن است تا با استفاده از روش توصیفی‌تحلیلی موارد استفاده از قاعدۀ تعلیل را تبیین کند و نحوۀ استفاده از این قاعده را عملاً به نمایش گذارد. برخی از مهم‌ترین کاربری‌های تعلیل در فهم حدیث عبارت‌اند از: تعمیم، تشخیص حکم، شناسایی حدیث تقیه‌ای، ترجیح معنای مجمل بر ظاهر.