تحلیل فقه‌الحدیثی هلاکت شیعه‌نمایان به‌وسیلۀ طاعون در کتاب الکافی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه علوم قرآن و حدیث گرایش نهج‌البلاغه، دانشگاه حضرت معصومه، قم، ایران (نویسنده مسئول)

2 استادیار، گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه حضرت معصومه، قم، ایران

doi
10.22052/hadith.2022.246552.1209
چکیده

تظاهر و نفاق به‌سبب سوءاستفاده از دین و اعتقادات مذهبی، همواره وجود داشته و دارد. در زمان ائمهk نیز برخی با هدف فریب مردم، جاسوسی برای حاکمان و ضربه زدن به امامان و شیعیان، تظاهر به تشیع می‎نمودند. بنابراین برخی از معصومانk برای هشیارسازی مردم، به تبیین ویژگی‌های شیعیان واقعی از دروغین پرداختند. در حدیثی از کتاب ‎کافی به برخی ویژگی‎های شیعیان و شیعه‎نمایان اشاره شده که یکی ‎از صفات متظاهرین ‎به تشیع، هلاکت آن‌ها به‎وسیلۀ طاعون معرفی شده‎ است. مفهوم این ‎عبارت با آیات، روایات و شواهد تجربی تناقض دارد؛ زیرا طاعون نوعی بیماری همه‎گیر است و عقلاً نمی‎توان آن‎ را منحصر به گروهی خاص دانست. بنابراین پژوهش حاضر به روش توصیفی‌تحلیلی و با هدف نقد متن و بررسی فقه‎الحدیثی این‎ روایت انجام شده‎ است. بررسی سند حاکی‎از اعتبار حدیث است؛ اما متن حدیث در‎کتب مختلف، حائز تفاوت‎هایی است که ‎با استناد به برخی از آن‌ها می‎توان برای «طاعون یَقتُلُهُم» معانی دیگری غیر از بیماری فرض ‎نمود. بنابراین مفهوم عبارت مذکور از‎نظر واژگانی، آیات، روایات و شواهد تجربی و تاریخی بررسی گردید و استناد به یافته‎های تحقیق نشان داد هلاکت با طاعون که به شیعه‎نمایان نسبت داده‎ شده، معرف مرگی غیر از بیماری و به‌معنای مرگ با ادوات جنگی همچون شمشیر یا نیزه، و یا مرگ قلب و روح ایشان است.