تضعیفات و توثیقات سهل بن زیاد در ترازوی داوری
نویسندگان
1 دانشیار، گروه کلام اسلامی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران (نویسنده مسئول)
2 دانشپژوه سطح چهار حوزۀ (دکتری)، گرایش فقه خانواده، مرکز آموزش عالی امام حسن مجتبی، تهران، ایران
3 استادتمام، گروه معارف اسلامی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران
doi
10.22052/hadith.2022.246013.1173چکیده
سهل بن زیاد آدمی، ملقب به رازی، یکی از راویان کثیرالحدیث شیعه است. این راوی محضر امام جواد و امام هادی و امام حسن عسگریk را درک کرده است. روایات زیادی از این راوی نقل شده است؛ مثلاً مرحوم کلینی در کتاب شریف کافی بیش از 150 مورد بدون واسطه از سهل بن زیاد روایت کرده است. اما درخصوص وثاقت و عدم وثاقت ایشان اختلاف نظر وجود دارد. اهمیت این بررسی در آنجا خودش را نشان میدهد که اثبات وثاقت سهل بن زیاد یا عدم آن تأثیر مهمی در حوزۀ معارف اعتقادی و فقهی شیعه خواهد گذاشت. برای تحقق این هدف، از شیوۀ اسنادی و روش توصیفیتحلیلی و در مواردی از روش تطبیقی استفاده شده است. این تحقیق با تتبع در سخنان اندیشمندان و کتابهای رجالی به این حقیقت دست یافت که علت مهم تضعیفات واردشده از ناحیۀ علمای متقدم در مورد سهل بن زیاد بازتاب دیدگاه سختگیرانه و تعریف مضیق آنان در مورد «غلو» است؛ ولی علمای متأخر تعریفی موسعتر داشته و در مورد غلو با آنان دارای اختلاف نظر بودهاند. ازاینرو از وثاقت سهل بن زیاد دفاع کرده و او را مورد اعتماد دانسته و روایات نقلشده از سهل بن زیاد را پذیرفتهاند. ازاینرو بر مبنای سختگیرانۀ متقدمین او اهل غلو شمرده شده، اما بر مبنای تعریف موسع متأخرین و معاصرین، او مورد وثوق و اطمینان است. این پژوهش طبق بررسی انجامشده دیدگاه دوم را منصفانهتر میداند و به صرف وجود سهل در سند روایت، نمیتوان آن را بیاعتبار دانست.
