بازکاوی و تحلیل ارزش‌گذاریِ منفردات روایی در نظر و کاربرد

نویسندگان

1 استادیار، گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه حضرت معصومه، قم، ایران

doi
10.22052/hadith.2022.246091.1184
چکیده

شمار زیادی از روایات در موضوعات مختلف احکام و عقاید، تنها با یک سلسله سند و توسط یک راوی نقل شده‌اند که در میان اصطلاحات حدیثی نام منفرد را به خود اختصاص داده‌اند؛ گرچه غالباً در مقام نظر گفته می‌شود که انفراد در نقل از موجبات طرد روایت نیست، برخی نیز آن را نشانۀ توهم و ضعف راوی دانسته و در مواضع متعدد روایات به‌سبب منفرد بودنشان خدشه‌دار تلقی شده‌اند. این پژوهش با روشی توصیفی‌تحلیلی درصدد است تا با بررسی موردی بسیاری از روایات منفردِ مردود خوانده شده، اعتبار روایات منفرد و شرایط قبول یا عدم قبول آن‌ها را به دست آورد. پژوهش‌ها نشان از آن دارد که روایاتِ منفردِ مردود همواره با سایر قراین ضعف، به‌خصوص تضعیف راوی و مخالفت با مشهور همراه است. گاه نیز به‌رغم وثاقت راوی، زاویه داشتن معیارهای گزینش و نقل روایت توسط راوی با دیگران موجبات طرد روایات منفرد او را فراهم آورده است. عام‌البلوی بودن (مسئلۀ مبتلابه همگانی) نیز اگر با تفرد در نقل همراه شود، روایت را در مظان اتهام و تردید قرار خواهد داد و  نباید دور از نظر داشت که این عامل هنگام معارضه با رأی مخالفان از اسباب طرد منفردات به شمار رفته و می‌توان گفت که آگاهی از عوامل دخیل در عدم امکان انتشار گستردۀ برخی روایات موجب شده که بر بسیاری از روایات منفرد عام‌البلوی خدشه وارد نشود.