توسعۀ گردشگری در روستای گرمۀ استان اصفهان: تحلیل نقش تسهیل‌گر و پایداری فعالیت‌ها

نویسندگان

1 مشاور آزاد و فارغ‌التحصیل دورۀ کارشناسی ارشد برنامه‌ریزی گردشگری دانشگاه تهران

2 دانشیار گروه برنامه‌ریزی اجتماعی، دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران

doi
10.22059/jrd.2014.52071
چکیده

شبکۀ خوشهسار بوم‌گردی ایران طی چند سال اخیر با شکلگیری حلقهای از فعالان گردشگری روستایی در چند نقطۀ کشور ایجاد شده است. فعالیت اصلی اعضای شبکه شامل آمادهسازی خانه‌ای بومی در یک روستا، پذیرایی از گردشگران با آداب و رسوم خاص و معرفی فرهنگ، صنایع دستی و دیگر تولیدات منطقه با مشارکت جماعت محلی است. مقالۀ حاضر به تحلیل توسعۀ فعالیت­های گردشگری در روستای گرمۀ اصفهان (نمونهای بسیار موفق در خوشه‌سار بوم‌گردی) از منظر نقش تسهیل‌گر، آثار توسعۀ فعالیت­ها و پایداری اجتماعی، اقتصادی و زیستمحیطی میپردازد. جهت مقاله، از طریق مشاهده، مصاحبه با 41 نفر از اهالی و ارزیابی مشارکتی روستایی (با حضور 11 گروه مختلف)، اطلاعات کیفی مبسوطی در سه محور اجتماعی-فرهنگی، اقتصادی و زیست‌محیطی جمع‌آوری شده است. تحلیل نتایج پژوهش میدانی نشان میدهد که توسعۀ گردشگری در گرمه توام با مجموعه‌ای از پایداریها و ناپایداریها در زمینه‌های اجتماعی-فرهنگی، اقتصادی و زیست‌محیطی است. به واسطۀ تمهیدات تسهیلگر، بازار نسبتاً گسترده‌ای در دسترس روستا قرار گرفته است. در عین حال، مشارکت اهالی در فعالیتهای توسعۀ گردشگری شکلی از بالا به پایین دارد و خالی از جنبههای انحصاری نیست. مردم گرمه در کل از توسعۀ گردشگری در روستایشان رضایت دارند، هرچند که فرهنگ و رفتار متفاوت گردشگران، تفاوت اولویتهای گردشگری و اولویتهای روستائیان و رقابتهای میانطایفهای موجب بروز پاره‌ای نارضایتیها نسبت به حضور گردشگران و فعالیتهای تسهیل گر شده است.