تاریخگذاری حدیث، روشها و راهکارها
نویسندگان
1 دانشجوی دکترای گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران
2 استادیار گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران
doi
10.22052/hadith.2022.243133.1106چکیده
تاریخگذاری عنوانی نسبتاً جدید در حوزۀ قرآن و حدیث است و توجه ویژه به تاریخگذاری در این دو حوزه، از خاورشناسان آغاز شده است. در حوزۀ قرآن تاریخگذاری بهمعنای تعیین تاریخ نزول هریک از فقرههای وحی است و در حدیث با توجه به مبانی خاورشناسان، منظور تعیین تاریخ پدید آمدن یک روایت است. تاریخگذاری قرآن زمینهساز تفسیرهای واضحتری از قرآن خواهد شد و تاریخگذاری حدیث که ناشی از نگاه خاورشناسان به حدیث بهمثابۀ یک منبع تاریخی است، باعث آشنایی کاملتر با شرایط تاریخیِ وقتی است که تاریخ پدید آمدن حدیث تخمین زده میشود. روش مستشرقان در تاریخگذاری حدیث مختص به روایات اهلسنت است و با توجه به تفاوتی که در طرق روایات عامه و شیعه به دلایل تاریخی به وجود آمده، این روش در روایات شیعه کارایی ندارد. از مقایسۀ تاریخگذاری در حوزۀ قرآن و حدیث و نگاه به مبانی، فواید و کاستیهای هریک، به نظر میرسد بتوان راه دیگری در تاریخگذاری حدیث شیعه پی گرفت و برخی نتایج تاریخگذاری را از آن دریافت کرد. در این روش تلاش بر آن است تا روایات حدیث شیعه به ترتیب تاریخ صدور مرتب شده و با ملاحظۀ روایات با این ترتیب، نتایج فقهالحدیثی و شناخت فضای تاریخ صدور آنها بررسی گردد.