محوریت بوم مدینه در حدیث و پیدایی گفتمان فرابومی حدیث در میان محدثین اهلسنت در دو سدۀ نخست هجری
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری گروه تاریخ تمدن و تمدن ملل اسلامی، دانشگاه بینالمللی امام خمینی، قزوین، ایران
2 دانشیار گروه تاریخ و تمدن ملل اسلامی دانشکده الهیات دانشگاه تهران، تهران، ایران
3 استادیار گروه علوم قرآن و حدیث دانشکده الهیات دانشگاه تهران، تهران، ایران
doi
10.22052/hadith.2021.242048.0چکیده
رسول خدا2 در مدینه با تفسیر آیات قرآن و بیان حدیث، دانش حدیث را بنیان نهاد. استماع و نقل احادیث توسط صحابه و تابعین در مدینه، ظهور فقها و محدثان برجستهای چون فقهای سبعه و مالک بن انس در آنجا و سیاستهای مذهبی امویان سبب پیدایی و مرجعیت بوم مدینه در نقل و نشر حدیث گردید. مسئلۀ اصلی این مقاله، تبیین مرجعیت و برتری محدثان مدنی اهلسنت در دو سدۀ اول، و شناسایی و تحلیل زمینهها و عوامل مؤثر در شکلگیری گفتمان حدیث فرابومی در پذیرش، نقل، ثبت و اعتبار روایات محدثان غیرمدنی است. شواهد تاریخی بیانگر این است که با گسترش اسلام در سرزمینهای مختلف، مهاجرت صحابۀ مدنی برای فتوحات و تبلیغ اسلام، تشکیل حلقههای حدیثی در شهرهایی چون کوفه و بصره با محوریت صحابه، اجتماع محدثان در بغداد بهعنوان مرکز حکومت فراقومی عباسیان، رحلۀ محدثان به شهرهای مختلف برای طلب حدیث زمینهها و عوامل اصلی مؤثر در شکلگیری و نهادینه شدن تدریجی گفتمان فرابومی حدیث فراهم شد.
