متاورس و فرصت های کارآفرینی در ورزش: تحقیقی کیفی

نویسندگان

1 گروه علوم ورزشی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

2 گروه علوم ورزشی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

3 گروه علوم ورزشی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

doi
10.22059/jed.2025.386801.654461
چکیده

هدف: هدف اصلی این تحقیق، شناسایی فرصت‌های نوآورانه کارآفرینی است که دنیای متاورس می‌تواند برای صنعت ورزش فراهم کند. این پژوهش علاوه بر کشف این فرصت‌ها، با ارائه راهکارهای عملی و کاربردی، به دنبال تقویت و پایداری موفقیت‌های بلندمدت در این صنعت پویا و در حال تحول است. در نهایت، این تحقیق به توسعه شیوه‌های نوین کارآفرینی ورزشی و ایجاد بستری برای رشد پایدار در این حوزه کمک خواهد کرد.روش: این تحقیق با رویکرد تبیینی و هدف گسترش دانش و درک موجود در زمینه فرصت‌های کارآفرینی ورزشی در متاورس، به شیوه کیفی انجام شده است. از رویکرد تحلیل مضمونی براون و کلارک(2006) برای طراحی تحقیق کیفی استفاده شد. برای جمع‌آوری داده‌ها از روش نمونه‌گیری هدفمند و معیارمحور استفاده شد. شرکت‌کنندگان بر اساس معیارهای تعیین شده انتخاب شدند. در این راستا، مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با متخصصان و کارشناسان حوزه‌های مختلف انجام شد. تعداد شرکت‌کنندگان در بخش کیفی پس از دستیابی به اشباع نظری، به 16 نفر رسید.یافته‌ها: این تحقیق به شناسایی چندین مقوله اساسی پرداخته است که فرصت‌های نوینی را که متاورس برای کارآفرینی در صنعت ورزش فراهم می‌آورد، نمایان می‌سازد. این مقوله‌ها عبارتند از: (1) طراحی و برگزاری مسابقات و رویدادهای ورزشی: در متاورس، می‌توان رویدادها و مسابقات ورزشی، اعم از لیگ‌های داخلی و بین‌المللی را طراحی، برگزار و سازماندهی کرد. این فضا امکان ایجاد مسابقات ویژه برای گروه‌های خاص مانند کودکان و افراد معلول را نیز فراهم می‌کند. متاورس این امکان را فراهم می‌کند که رویدادهای ورزشی برای تماشاگران جهانی قابل دسترسی باشند و محدودیت‌های مکانی رویدادهای فیزیکی را حذف می‌کند. همچنین، می‌توان ورزش‌هایی را طراحی کرد که به دلیل محدودیت‌های زیرساختی و هزینه‌ها در دنیای واقعی امکان‌پذیر نیستند. (2) برگزاری کلاس‌های آموزشی و تمرینی: یکی از بزرگ‌ترین مزایای کلاس‌های آموزشی و تمرینی در متاورس، دسترسی جهانی است که به افراد از هر نقطه جهان این امکان را می‌دهد تا از مربیان معتبر بهره‌مند شوند. کلاس‌ها می‌توانند در محیط‌های شبیه‌سازی‌ شده و تعاملی مانند استادیوم‌ها یا فضاهای طبیعی برگزار شوند، جایی که ورزشکاران می‌توانند اشتباهات خود را بدون خطر اصلاح کنند. علاوه بر این، دسترسی 24 ساعته به کلاس‌ها، مخصوصاً برای افرادی که در مناطق زمانی مختلف هستند، از دیگر مزایای متاورس است. (3) ایجاد پلتفرم‌ها و تکنولوژی‌های جدید: فناوری‌های متاورس تحولاتی بزرگ در صنعت ورزش ایجاد کرده‌اند. این فناوری‌ها امکان برگزاری رویدادهای آنلاین، مدیریت تیم‌ها با ابزارهای پیشرفته، تمرینات مجازی و داوری با واقعیت مجازی را فراهم می‌کنند. همچنین، پلتفرم‌های خرید تجهیزات، استفاده از ان اف تی برای تجارت و فناوری‌های پوشیدنی برای بهبود عملکرد ورزشکاران به کمک آمده‌اند. (4) ایجاد تجارب و تعاملات جدید ورزشی: متاورس به‌طور چشمگیری صنعت ورزش را متحول کرده است. این فضا امکان حضور سه‌بعدی و تعاملی در رویدادهای ورزشی را فراهم می‌کند و به کاربران این امکان را می‌دهد که از هر نقطه‌ای به تجربه‌های ورزشی دسترسی داشته باشند. همچنین، متاورس فرصتی برای برگزاری رویدادهای ترکیبی (واقعی و مجازی) ایجاد کرده که مرزهای فیزیکی را از میان برداشته است. برای خانواده‌ها نیز این فضا فرصتی برای شرکت در رویدادها با استفاده از آواتارهای شخصی خود فراهم می‌آورد. (5) توسعه کسب و کارها و بازاریابی: متاورس فرصت‌های جدیدی برای کسب‌وکارهای ورزشی فراهم کرده است. برندها می‌توانند محصولات دیجیتال (مانند لباس‌های مجازی و بلیت‌های آنلاین) بفروشند و فضاهای مجازی برای تعامل با مشتریان بسازند. همچنین، تبلیغات دیجیتال در رویدادهای ورزشی مجازی و استفاده از ان اف تی برای جذب طرفداران و افزایش وفاداری، به برندها کمک می‌کند. (6) توسعه فناوری و ابزارها: متاورس تحولاتی در برگزاری رویدادهای ورزشی و تعامل طرفداران با برندها ایجاد کرده است. استفاده از فناوری‌های واقعیت مجازی و واقعیت افزوده به ورزشکاران کمک می‌کند تا در محیط‌های شبیه‌سازی ‌شده تمرین کنند. همچنین، جمع‌آوری و تحلیل داده‌های ورزشی با استفاده از ابزارهای پیشرفته مانند هوش مصنوعی و دستگاه‌های پوشیدنی به بهبود عملکرد ورزشکاران و بهینه‌سازی استراتژی‌ها کمک می‌کند.نتیجه: به طور کلی نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که متاورس نه صرفاً به‌مثابه یک فناوری نوین، بلکه به‌عنوان یک پارادایم تحول‌آفرین در زیست‌بوم ورزش قابل‌درک است. از بازتعریف تجربه رویدادهای ورزشی گرفته تا دگرگونی در شیوه‌های آموزش، بازاریابی، فناوری و تعاملات اجتماعی. متاورس بستری برای گذار از ساختارهای سنتی به محیط‌های هوشمند، داده‌محور و مشارکت‌پذیر فراهم می‌آورد .ویژگی‌های چندبُعدی متاورس از جمله حذف مرزهای جغرافیایی، شبیه‌سازی تعاملی، اقتصاد مبتنی بر دارایی‌های دیجیتال و امکان شخصی‌سازی خدمات ورزشی، آن را به یک اکوسیستم پویا و قابل توسعه تبدیل کرده است.