نقد انگاره ادراج زهری در حدیث فدک

نویسندگان

1 دانش‌آموخته سطح سه رشته کلام امامیه، مؤسسۀ معارف اهل بیت، قم، ایران

2 استادیار گروه مذاهب فقهی دانشگاه ادیان و مذاهب و سطح چهار حوزه علمیه قم، قم، ایران

3 دانشجوی کارشناسی‌ارشد علوم حدیث-تفسیر اثری دانشگاه قم، قم، ایران

doi
10.22052/hadith.2021.242999.1074
چکیده

از حقایق مسلّم تاریخ اسلام، غصب فدک و غضب حضرت زهراB بر ابوبکر و سخن نگفتن آن حضرت با وی تا زمان شهادت است. اما دیرزمانی نیست که شبهه‌ای با عنوان ادراج زهری در روایات مربوط به این غضب، از سوی برخی عالمان سلفی مطرح شده است که روایات غضب آن حضرت بر ابوبکر را از ادراجات زهری دانسته، آن‌ها را مردود اعلام می‌‌کنند. نوشتار حاضر به روش کتابخانه‌ای و با رویکردی تحلیلی در پی ارزیابی و پاسخ به این شبهه نگاشته شده است. یافته‌ها از آن حکایت می‌کند که برخلاف ادعاهای مطرح‌شده، عبارات غضب و هجران از ادراجات زُهری نیست و در غالب متون این روایات، ناقل ماجرای غضب و هجران، عایشه است و خبری از ادراج نیست. علاوه بر آن، ماجرای سخن نگفتن حضرت زهراB و غضب ایشان بر ابوبکر از طریق غیر زهری نیز نقل شده است. اضافه بر آن عالمان اهل ‌سنت ادراج در حدیث را عملی حرام و سبب ساقط شدن راوی از عدالت می‌دانند. همچنین این حدیث را از جمله احادیث دارای ادراج ذکر نکرده بلکه به محتوای آن اعتراف و سعی در توجیه غضب آن حضرت بر ابوبکر کرده‌اند.