نقش وفود و هیئتهای اعزامی عصر رسول الله در نشر سنت و حدیث نبوی
نویسندگان
1 استادیار گروه معارف اسلامی، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران
doi
10.22052/hadith.2022.241922.0چکیده
سخنان، افعال و تقریر و امضاهای نبی گرامی2، که در مجموع سنّت نامیده میشود و کلام حاکی از آن را حدیث میخوانند، تحتتأثیر عوامل مختلفی در جامعۀ صدر اسلام ترویج و نشر یافته و به دورانهای بعد انتقال پیدا کرده است. در کنار تأکیدات و آموزشهای خود رسول الله2، عامل دیگر نشر و گسترش سیره و حدیث نبوی در شبهجزیرۀ عرب و حتی فراسوی مرزهای آن، ورود گروههایی از تازه مسلمین یا جویندگان حقیقت به محضر رسول اکرم2 بود که به «وفود» نامبردار گشتهاند. در جریان دو شیوۀ ارتباطی متقابل قبایل و رسول خدا2، یعنی ورود وفود به محضر پیامبر2 و اعزام نماینده از جانب پیامبر2، وفود به اعلام پذیرش رسالت حضرت محمد2، درخواست همراهی نمایندۀ پیامبر2 با آنان برای آموزش احکام اسلام، انعقاد قراردادهای دوجانبه در زمینۀ جنگ و صلح میپرداختند و اهتمام رسول خدا2 بیان و تعلیم اصول اعتقادی، آموزش قرآن و احکام دین، تعیین وظایف مالی، همراه فرستادن متن مکتوب و نامه و اعزام نماینده بوده است. با بررسی کتب تاریخ، سیره و مکاتیب مربوط به صدر اسلام، اهمّ مسائل رد و بدلشده و اقدامات انجامگرفته در دیدار وفود با پیامبر2 قابل مطالعه است. از مهمترین دستاوردها و نتایج مهم این سفرها در گسترش اسلام و نشر سیره و سنّت نبوی، این موارد درخور اشاره است: آموزش توحید و تأکید بر هدم مظاهر شرک، زمینهسازی گسترش قلمرو اسلام، آموزش قرآن و نشر تعالیم آن، آموزش نماز و نشر فرهنگ آن، تبیین احکام مالی اسلام بهویژه زکات. به نظر میرسد آشنایی با روشها و محتوای برنامههای نبوی برای هیئتهای اعزامی متقابل در عصر ایشان، میتواند به موفقیت بیشتر در این زمینه در عصر حاضر منجر گردد.
