زمینههای شکلگیری سنننگاری در سدۀ دوم با تأکید بر عوامل اجتماعی و سیاسی
نویسندگان
1 استاد گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه تهران، تهران، ایران
2 دانشجوی دکتری رشته تاریخ و تمدن ملل اسلامی دانشگاه بینالمللی امام خمینی قزوین، ایران
3 دانشیار گروه تاریخ و تمدن ملل اسلامی دانشگاه تهران، تهران، ایران
doi
10.22052/hadith.2021.241733.0چکیده
سنت یکی از مهمترین پایههای دین اسلام است. از نیمۀ دوم سدۀ اول، سنت در معنای احادیث فقهی و احکام به کار رفته است. نیاز جامعۀ اسلامی به قاعده و روشی برای ساماندهی زندگی اجتماعی سرزمینهای اسلامی، سبب تدوین احادیث فقهی شد. مسئلۀ این پژوهش توجه به زمینههای سیاسی و اجتماعی ظهور سبک سنننگاری در سدۀ دوم است. یافتهها حاکی است که عواملی چون نگرش فرابومی به حدیث، تخصصی شدن دانش فقه، روابط متقابل فقها با حکومت عباسی و شکلگیری مفهوم سنت و جماعت در پیدایش این سبک و آثاری چون سنن اربعه تأثیر داشته است. همچنین از نیمۀ دوم سدۀ دوم ویژگیهایی چون تبویب احادیث فقهی، درج کامل سند، اتصال سند به رسول خدا2 و پیرایش سنت از آرا و بلاغات صحابه و تابعین در حدیثنگاری بروز نمود. در واقع آثار حدیثی سدۀ دوم را که تحت عنوان سنن نامگذاری شده نمیتوان در زمرۀ کتبی همانند سنن اربعه دانست. اینگونه آثار صرفاً در گروه مصنفات حدیثیفقهی که زمینۀ پیدایش کتب سنن اربعه را فراهم نموده است، قرار میگیرد.
