شعرِ نمادگرا؛ نَمایی از گفتمانِ ساختارستیز در تحولات منتهی به انقلاب (مطالعۀ موردی اشعار اخوان ثالث و شاملو)

نویسندگان

1 گروه علوم سیاسی -اندیشه سیاسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه ازاد اسلامی، تهران، ایران. (نویسنده مسئول)

2 گروه علوم سیاسی-جامعه شناسی سیاسی، واحد تهران مرکزی دانشگاه ازاد اسلامی، تهران، ایران

3 گروه علوم سیاسی-جامعه شناسی سیاسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه ازاد اسلامی تهران، ایران

4 گروه علوم سیاسی-جامعه شناسی سیاسی،واحد تهران مرکزی، دانشگاه ازاد اسلامی، تهران، ایران

doi
چکیده

پرسش اصلی این مقاله دربارۀ نمادگرایی سیاسی-اجتماعی در شعر معاصر و تاثیر آن بر تحولات انقلاب اسلامی است. دامنۀ تحقیق به دو شاعر (شاملو و اخوان ثالث) محدود شده است. نمادگرایی یا سمبولیسم مکتبی هنری است که در شعر و ادبیات و نقاشی آثار متعددی ایجاد کرده است. منظور از نمادگرایی کاربرد واژه در معنایی رمزی-کنایی است. نمادگرایی سیاسی عموماً و غالباً در فضای انسداد سیاسی رشد می‌کند و فضای عمومی انقلابی را ایجاد می‌کند. در اختناق پهلوی دوم نمادگرایی در شعر اوج گرفت و عاقبت در گفتمان انقلابی تاثیر گذاشت. این تحقیق با بررسی نمادگرایی در شعر شاملو و اخوان به این نتیجه رسیده است که برآمدن وجوهاتی از گفتمان انقلابی ریشه در همین فضاسازی‌های ادبی داشته که ذهنیت عمومی جامعه را برای طوفان انقلاب آماده کرده است. روش تحقیق کیفی از نوع توصیفی-تحلیلی و شیوه جمع‌آوری داده‌ها کتابخانه‌ای بوده است.