فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

از موالیان و اصحاب امام صادقR معلی بن خنیس از جمله افرادی است که مورد اتهام عده‌ای قرار گرفته و روایات ضد و نقیضی دربارۀ او در دست است. برخی از رجالیون متقدم و متأخر معتقد به وثاقت معلی بن خنیس هستند و برخی رأی بر عدم وثاقت او داده‌اند. برخی نیز راه توقف را در پیش گرفته‌اند. از جمله کسانی که به اعتبار معلی بن خنیس معتقدند می‌توان به شیخ طوسی، آیت‌الله خویی، مسلم داوری و دیگران اشاره کرد. در مقابل، عالمانی چون نجاشی و ابن‌غضائری رأی بر عدم وثاقت معلی بن خنیس داده‌اند. عده‌ای همچون علامه مجلسی و علامه حلی نیز با توجه به تعارض موجود بین قائلین به وثاقت و عدم وثاقت و عدم امکان ترجیح یکی از دو قول، توقف کرده و نظری ابراز نکرده‌اند؛ در این میان معلی یکی از شیوخ مشایخ ثقات شمرده شده است که توثیقات عام رجالیون شامل وی نیز می‌گردد. بنابراین تضعیف او نقض این قاعدۀ رجالی به شمار خواهد رفت. ازاین‌رو شایسته است دلایل و استدلالات طرفین مدعا را مورد نقد و بررسی قرار داد تا دیدگاه و اعتقاد صواب تمییز داده شود. در این مقاله، سعی بر این است که با بررسی اقوال بزرگان و اخبار در دسترس، وثاقت او مورد بررسی قرار گیرد تا در حد امکان، چهرۀ واقعی او از نظر وثاقت شناخته شود. برای این منظور از کتاب‌های رجالی راویان حدیث معتبر شیعه بهره گرفته شده است.