منبع‌شناسی و اعتبارسنجی مناظرات امام رضا در آثار شیخ صدوق

نویسندگان

1 استادیار گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

doi
10.22052/hadith.2021.241968.0
چکیده

شیخ صدوق(د. 381ق) از محدثان نام‌آشنای شیعه است؛ او برخی از اخبار و روایات مربوط به امام رضاR را در کتاب گران‌سنگ عیون اخبار الرضاR گرد آورده است. بخشی از این روایات، گزارش‌های مربوط به مناظرات امام رضاR است. در این نوشتار، با بررسی سند این روایات و با کمک کتاب‌های فهرست و رجال تلاش شده منابع مورد استفادۀ او شناسایی شوند. برخی از این منابع کتاب‌هایی دربارۀ مجالس مناظرۀ امام مانند کتاب مجالس الرضا مع اهل الادیان اثر حسن(یا حسین) بن محمد نوفلی‌هاشمی و کتاب الفرق بین الامة و الآل اثر ریان بن صلت قمی بوده است. برخی دیگر نیز دربارۀ امام رضاR تألیف شده و مشتمل بر مناظرات ایشان نیز بوده است. کتاب وفاة الرضای اباصلت هروی را باید از این دست دانست. کتاب‌های احمد بن علی انصاری، حمدان بن سلیمان نیشابوری، صفوان بن یحیی بیاع سابری، محمد بن یحیی صولی، صالح بن ابی حماد کوفی و علی بن ابراهیم قمی از دیگر منابع شیخ صدوق در نقل مناظرات رضوی است. سند تعدادی از مناظرات روایت‌شده با شیوۀ اعتبارسنجی متأخران ضعیف شمرده می‌شود، اما از نگاه علمای متقدم معتبر تلقی می‌شود.