عوامل موثر بر هویت یابی با تاکید بر فرهنگ مصرف ورزشکاران (مورد مطالعه : مردان بدنسازشهرکرمان )

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری جامعه شناسی فرهنگی واحد دهاقان، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران.

2 دانشیار گروه جامعه شناسی واحد شهر قدس، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

3 استادیار گروه جامعه شناسی، واحد زاهدان، دانشگاه آزاد اسلامی، زاهدان، ایران.

doi
10.22034/jsmk.2026.69144.1192
چکیده

این پژوهش با هدف بررسی عوامل مؤثر بر هویت‌یابی ورزشکاران بدنساز مرد و تأثیر فرهنگ مصرف بر این فرآیند در شهر کرمان انجام شد. مطالعه از رویکرد ترکیبی (کیفی و کمی) استفاده کرد؛ بخش کیفی با روش گراندد تئوری کلاسیک (25 مصاحبه نیمه‌ساختاریافته تا اشباع نظری) و بخش کمی با روش توصیفی-تحلیلی (385 پرسشنامه با نمونه‌گیری تصادفی ساده) طراحی شد. جامعه آماری شامل مردان بدنساز فعال (حداقل 6 ماه سابقه) در باشگاه‌های کرمان بود. یافته‌های کیفی نشان داد که هویت‌یابی تحت تأثیر عواملی چون محدودیت‌های اقتصادی، فشارهای اجتماعی، هنجارهای فرهنگی، تبلیغات رسانه‌ای، جنسیت، فناوری و نیازهای روان‌شناختی شکل می‌گیرد و ورزشکاران از مصرف خلاقانه و تلاش شخصی برای تمایز و مقبولیت بهره می‌برند. تحلیل کمی با رگرسیون چندمتغیره(۰.۶۷R² =) تأیید کرد که عوامل رسانه‌ای (ضریب ۰.۳۵۱) و اقتصادی (ضریب ۰.۳۰۱) تأثیر قوی‌تری دارند. نتایج حاکی از آن است که مصرف‌گرایی در بدنسازی فرآیندی چندلایه و متأثر از ساختارهای اجتماعی- فرهنگی است که با سیاست‌گذاری هوشمندانه (فناوری، آموزش و تبلیغات هدفمند) می‌تواند به سمت رفتارهای سالم هدایت شود.