واحدی نیشابوری و فضایل و روایات اهل بیت در «الوسیط» (کارکردها و اعتبار)

نویسندگان

1 دانشیار پردیس فارابی دانشگاه تهران، تهران ،ایران

2 پردیس فارابی دانشگاه تهران.تهران ایران

3 استادیار پردیس فارابی دانشگاه تهران، تهران، ایران

doi
10.22052/hadith.2021.111281
چکیده

بهره جستن فرقه‌های اسلامی از احادیث یکدیگر یا نقل احادیثی با موضوع محوری مورد اهتمام دیگران، از دغدغه‌های دانشیان آن‌ها در سده‌های مختلف اسلامی بوده و در گذر تاریخ فرازوفرودهایی داشته است. واحدی نیشابوری از مفسران اثرگذار قرن پنجم هجری است که در تفسیر الوسیط خویش فضایل اهل بیت و روایات منقول از اهل بیتk را آورده است. این مقاله با رویکرد توصیفی‌تحلیلی چنین دست یافته است که او در ترسیم فضای نزول آیات، شناخت فضایل آیات، ایضاح مراد ظاهری آیات و گاه بیان مصادیقی که در دایرۀ شمول آیات قرار می‌گیرند، از این روایات بهره برده است. واکاوی نحوۀ تعامل وی با این احادیث نشان می‌دهد که او معمولاً احادیثی از این دست را معتبر می‌شمارد، مگر اینکه با اصول بنیادین باور او در تعارض باشد یا در برابر قول اکثریت مفسران قرار گرفته باشد. در این صورت یا چون روایت مربوط به تطبیق آیۀ تطهیر بر اهل بیتk، نقل‌های دیگر را رجحان می‌دهد یا چون روایت مربوط به ابلاغ سورۀ برائت از سوی امام علیR، عدم دلالت آن بر افضلیت ایشان را تبیین می‌کند.