فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: تیم­ها عنصر جدایی‌ناپذیر کسب‌وکارها هستند و از این رو در سال­های گذشته نیازهای یادگیری و توسعه از تمرکز مطلق بر فرد به تمرکز بر توانمندساختن تیم برای یادگیری و توسعه و در نتیجه افزایش عملکرد تغییر کرده است. بدین ترتیب مجموعه وسیعی از مطالعات برای بررسی اثربخشی طیفی از مداخلات یادگیری و توسعه تیم ایجاد شده است که جدیدترین آن‌ها مربی‌گری تیمی است. مربی‌گری تیمی یک تمرین مدیریتی که به اعضای تیم کمک می‌کند تا موثرتر باشند. با این حال، مربی‌گری تیمی از نظر نحوه تعریف و مفهوم­سازی و اینکه در مرزهای بین مداخلات و توسعه تیمی قرار دارد، مورد توجه کمتری قرار گرفته است. گسترش روبه رشد ادبیات مربی‌گری تیمی، بهره‌گیری از روش‌های علم‌سنجی را برای جمع‌بندی آن اجتناب‌ناپذیر نموده است. هدف این پژوهش، شناسایی مفاهیم حوزه موضوعی مربی‌گری تیمی است.روش: این پژوهش از نوع تحقیقات توصیفی و کاربردی است که با استفاده از روش‌های علم‌سنجی و مطالعات میدانی انجام شده است. برای گردآوری اطلاعات از پایگاه Scopus استفاده شد و اطلاعات 65 سند علمی سال‌های 2005 تا 2024 جمع‌آوری شد. برای مصورسازی از نرم‌افزارهای R و VOSviewer استفاده شده است. بر این اساس ضمن ارائه اطلاعات توصیفی از مواردی مانند تعداد مقالات منتشر شده و زمینه­های موضوعی مرتبط، از روش­های هم تألیفی و هم­رخدادی واژگان بهره­گیری شده است. در ادامه ضمن شناسایی مهم­ترین شاخص های مربیگری تیمی بر حسب کلیدواژه­های شناسایی شده از مرحله قبل، میزان اهمیت هر یک از شاخص­ها با استفاده از پرسشنامه و طیف لیکرت و نیز بر اساس نظرات یک گروه خبره مورد بررسی قرار گرفت.یافته‌ها: مربی‌گری تیمی در حوزه­های موضوعی مختلفی توسعه یافته که بیشتر آن در حوزه کسب و کار بوده است. در علم مربی‌گری تیمی آمریکا، انگلستان و آلمان تأثیرگذارترین کشورها بوده­اند. رشد تولیدات علمی از سال 2017 افزایشی بوده است و بیشترین میزان به سال 2022 با 10 اثر علمی اختصاص دارد. مقاله­ای که بیشترین استناد را به خود اختصاص داده است، مقاله هاکمن و واگمن (۲۰۰۵) با عنوان «نظریه مربیگری تیمی» است. از طریق تحلیل‌های علم‌سنجی، مجموعه‌ای از واژگان کلیدی شناسایی شده‌اند که منعکس‌کننده مضامین کلیدی در مربیگری تیمی هستند. واژگان کلیدی شناسایی شده عبارتند از رهبری، کار تیمی، منتورینگ، همکاری، آگاهی، هوشیاری، یادگیری، نوآوری تیمی، تیم سازی، رفاه (بهزیستی)، مهارت، انگیزه، تجربه کارکنان، خطای تصمیم­گیری، مربی‌گری فردی، شایستگی، کارکردهای مربی‌گری، عقاید، پویایی گروهی، رویه­ها، ارزیابی فرایندها و اهداف. در ادامه شاخص­های مربی‌گری تیمی برحسب کلیدواژه­ها از طریق مرور ادبیات شناسایی شدند. این شاخص­ها و کلیدواژه­ها در چهار دسته تقسیم‌بندی شدند: ویژگی­ها و مهارت­های مربی (توسعه ارتباطات و مدیریت تعارض، برخورداری از دانش و مهارت کافی، مهارت پرسشگری و تقویت آگاهی، مهارت تسهیل­گری، داشتن بلوغ فکری، داشتن روحیه یادگیری و توسعه، مهارت شنیداری، مهارت تشخیص و تحلیل، مهارت مصاحبه هدفمند، مهارت ارائه مشاوره شخصی، مهارت تحلیل محیط و نگاه سیستمی)، ویژگی­های متربیان (ساختار مناسب تیم، ایمنی روانی، تناسب عملکرد تیم با نیاز سازمان، دانش و مهارت اعضا، تعهد و مسئولیت­پذیری اعضا، استفاده از استراتژی­های کاری مناسب، جو حاکم بر تیم، باز بودن در مقابل نظرات دیگران، اعتماد اعضا به یکدیگر)، اقدامات مربی‌گری تیمی (بهبود عملکرد، تشریح اهداف و انتظارات عملکردی، تجزیه و تحلیل عملکرد، ارائه بازخورد، انتقال دانش، پرسشگری و افزایش آگاهی، انگیزه دادن برای پیشرفت و توسعه، شناسایی و استفاده از استعدادها، افزایش تعهد کارکنان، کمک به کارکنان در مواقع مورد نیاز، ایجاد روابط سازنده و مدیریت تعارضات) و در نهایت اهداف و پیامدها (افزایش خودآگاهی، افزایش آگاهی، بهبود دانش و مهارت،  بهبود عملکرد، افزایش تعهد و تلاش، همکاری و هماهنگی تیم، بهبود ارتباطات، اثربخشی تیم، بهبود تصمیم‌گیری و برنامه‌ریزی). پس از سنجش میزان اهمیت این شاخص­ها، بیشترین امتیاز به شاخص امنیت روانی و کمترین امتیاز به تشریح اهداف و انتظارات عملکردی تعلق گرفت.نتیجه: مربی‌گری تیمی یک حوزه میان رشته­ای است و تولیدات علمی در این زمینه روندی صعودی داشته است. هرچند که هیچ مدرکی از کشور ایران در اسکوپوس در حوزه مربی‌گری تیمی نمایه نشده است اما در عمل این مفاهیم مورد استفاده تیم­ها قرار می­گیرند. بر این اساس توصیه می‌شود که به انجام پژوهش در این زمینه که راه‌گشای توسعه منابع سازمانی در صنایع مختلف می باشد، اولویت داده شود. مربی‌گری تیمی فعالیتی در بستر کار تیمی و مبتنی بر یادگیری تیمی می­باشد که توسط رهبر تیم انجام می­شود. به طور خلاصه مربی‌گری تیمی شامل یک مربی است که با مدیران یا کارکنان شاغل در یک تیم کار می­کند. فرآیند مربی‌گری تیمی به تیم­ها کمک می­کند تا حول یک هدف مشترک هماهنگ شوند، یک چشم‌انداز الهام‌بخش ایجاد کنند، روابط تیمی سالم با نقش­های مشخص شده ایجاد کنند، در مورد رفتار و همچنین نتایج پاسخگو باشند و تصمیمات سازنده در راستای اهداف تیمی و سازمانی بگیرند. مربیگری تیم به تسریع عملکرد تیم کمک می­کند و ابزاری برای کمک به افراد برای همکاری مؤثرتر برای رسیدن به اهداف مشترک در محل کار است. از این رو تیم­ها در صنایع مختلف با بهره­گیری از پتانسیل مربی‌گری تیمی، می­توانند به نتایج عملکردی بالاتری دست یابند.