راهکارهای کاهش وابستگی دختران نوجوان به رسانههای اجتماعی از طریق ورزش
نویسندگان
1 گروه مدیریت ورزشی دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران
2 گروه مدیریت ورزشی دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران
doi
10.22034/jsmk.2025.66837.1101چکیده
وابستگی فزاینده دختران نوجوان به رسانههای اجتماعی، موجب شکلگیری الگوهای فراغتی ناسالم، کاهش فعالیت بدنی و افزایش آسیبهای روانی و اجتماعی شده است. این پژوهش با هدف شناسایی راهکارهای کاهش این وابستگی از طریق ورزش، با رویکرد کیفی و بهرهگیری از روش نظریه دادهبنیاد (رویکرد گلیزر) انجام شد. دادهها از طریق ۲۹ مصاحبه نیمهساختاریافته با ذینفعان کلیدی شامل دانشآموزان دختر، والدین، معلمان تربیتبدنی، مدیران مدارس، اعضای هیئت علمی و مسئولان ورزش و جوانان جمعآوری شد. تحلیل دادهها با نرمافزار MaxQDA و از طریق کدگذاری باز، محوری و انتخابی صورت پذیرفت. درنهایت، ۱۲۰ کد نهایی استخراج شد که در قالب چهار مقوله اصلی (ابعاد درونی، محیطی، مدیریتی و اطلاعرسانی) و ۹ زیرمقوله طبقهبندی شدند. یافتهها نشان داد که ترکیبی از مداخلات ساختاری و فرهنگی نظیر: بهبود دسترسی به امکانات ورزشی، توسعه برنامههای ورزشی مدرسهمحور، آموزش خانوادهها، بهرهگیری هدفمند از رسانهها برای ترویج ورزش و ارائه مشوقهای انگیزشی مانند تخفیف، جوایز یا چالشهای گروهی، در کاهش وابستگی رسانهای نوجوانان مؤثر است. این مداخلات باعث افزایش سواد حرکتی، ارتقای تعاملات اجتماعی، بازتعریف نقش اوقات فراغت و تغییر سبک زندگی دیجیتالمحور به سوی سبک زندگی فعال و معنادار میشوند. نتیجهگیری پژوهش نشان میدهد که ورزش، علاوه بر ارتقای سلامت جسمی، بهعنوان یک ابزار راهبردی فرهنگی و اجتماعی، نقش مؤثری در بازسازی الگوی زیستفراغتی نوجوانان و مهار آسیبهای نوظهور رسانهای ایفا میکند.
