بررسی و تعیین عوامل مؤثر بر انتخاب مکان پیاده‌راه‌های شهری (مطالعه موردی: شهر قم)

نویسندگان

1 استادیار، دانشکده مهندسی عمران و حمل و نقل، گروه مهندسی راه آهن و برنامه ریزی حمل ونقل، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

2 دانشجوی کارشناسی ارشد، دانشکده عمران، واحد علوم تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

3 استادیار، دانشکده عمران، دانشکده فنی- مهندسی، واحد علوم تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

4 دانشجوی دکتری، گروه مهندسی عمران، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران

doi
10.22119/jte.2021.272738.2514
چکیده

امروزه پیاده‌راه‌ها یکی از مهم‌ترین عناصر در ساختار فضایی شهرها هستند که می‌توانند مزیت‌های پیاده محوری را به مرحله اجرا درآورند. توسعه پیاده‌راه‌ها یکی از راهبردهای اساسی برای کاهش پیامدهای زیست­محیطی زیان‌بار خودرو- محوری، افزایش ایمنی افراد پیاده و بهبود محیط شهری می‌باشد. شهر قم به عنوان یکی از کلان‌شهرهای کشور با مشکلات تنزل اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی بسیار مواجه است که نیازمند احیاء و بازآفرینی هست. یکی از راهکارهای افزایش حضور پیاده در شهرها، مکان‌یابی مسیرهای پیاده‌راهی است که در جهت رفع هرچه بیش‌تر نیازهای فرد پیاده عمل کرده و به­بیان­دیگر در میان چندین مسیر مشابه بین یک زوج مبدأ - مقصد بهینه باشند. به­منظور اثربخشی راهکارهای فوق، شناسایی و  اولویت­بندی عوامل مؤثر بر انتخاب مکان پیاده‌راه‌ها مبتنی بر مدل­های سفر در شهر قم ضروری می‌باشد. هدف پژوهش حاضر، در ابتدا ارتقاء پیاده‌مداری با تعیین  عوامل مؤثر بر انتخاب مساعدترین مسیرها برای اجرای پیاده‌راه‌ها با استفاده از آمار و اطلاعات جذب سفر  سال 1397 در  شهر  قم به عنوان یکی از شهرهای مهم گردشگری مذهبی می‌باشد.  پژوهش حاضر نیز به بررسی ارتباط بین متغیرهای تأثیرگذار بر انتخاب مکان پیاده‌راه با توجه به تمامی انواع سفر با استفاده از روش معادلات ساختاری مبتنی بر حداقل مربعات جزئی  می­پردازد. نتایج معادلات ساختاری نشان داد که متغیرهایی نظیر متغیرهایی نظیر سرانه خودرو، خانوار، جمعیت، درآمد، و مساحت تأثیر به­سزایی بر مدل­های زیارت، تفریح، و خرید به­عنوان مدل­های تولید سفر عابران­پیاده دارد؛ بنابراین متغیرهایی نظیر سرانه خودرو و دانش­آموزان به­ترتیب بیشترین و کمترین نقش و اثر را در مدل­های سفر  و در نتیجه انتخاب مکان عابران پیاده دارند.