تاثیر پذیرش هوش مصنوعی بر پایداری اجتماعی (مورد‌ مطالعه: شرکت‌های دانش‌بنیان استان اصفهان)

نویسندگان

1 گروه مدیریت، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اجتماعی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

2 گروه مدیریت، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اجتماعی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

3 گروه مدیریت، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اجتماعی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

doi
10.22059/jed.2024.381974.654410
چکیده

هدف: پایداری اجتماعی فرآیندی برای ایجاد و توسعه مکان‌های پایدار است که با درک نیاز زندگی و کار افراد، رفاه آنها را ارتقا می‌دهد. پایداری اجتماعی طراحی قلمرو فیزیکی را با طراحی دنیای اجتماعی ترکیب می‌کند و زیرساخت‌هایی برای حمایت از زندگی اجتماعی و فرهنگی، سیستم‌هایی برای مشارکت شهروندان و فضایی برای تعامل افراد ایجاد می‌کند. امروزه مشهود است هوش مصنوعی می تواند به عنوان ابزاری برای تحلیل اقدامات زیست محیطی مورد استفاده قرار گیرد. هوش مصنوعی دارای پتانسیل بالایی برای ارزیابی، پیش‌بینی و کاهش اثرات تغییرات محیطی است که مجموعه‌های داده بزرگ و پیچیده را در مورد تأثیر آب و هوا و محیط اجتماعی جمع‌آوری، تفسیر و تکمیل می‌کند، که راه‌کارهای بهتری برای تصمیم‌گیری آگاهانه ارائه می‌دهد. سیستم‌های هوش مصنوعی سیستم‌های پیچیده اجتماعی-فنی-اکولوژیکی هستند که با چالش‌های اجتماعی، زیست محیطی و اقتصادی متعددی همراه هستند. درحال حاضر این موضوع مطرح می‌شود که آیا سیستم‌های هوش مصنوعی مانع یا حامی یک جامعه اجتماعی و حفظ تعادل زیست‌محیطی می‌شوند. با توجه به تأثیر گسترده فناوری هوش مصنوعی بر بهبود کارایی، افزایش نوآوری، و ارتقاء کیفیت تصمیم‌گیری در شرکت‌ها، این فناوری می‌تواند نقشی مهم در ارتقاء پایداری اجتماعی ایفا کند. هدف از پژوهش حاضر، ارزیابی تاثیر پذیرش این فناوری بر پایداری اجتماعی در شرکت‌های دانش‌بنیان استان اصفهان است.روش: این تحقیق از نظر هدف، توسعه‌ای-کاربردی و از نظر رویکرد، کیفی-کمی است. به‌طور کلی، این مطالعه به روش آمیخته اکتشافی و در افق زمانی مقطعی انجام شده است. در بخش کیفی، داده‌ها از طریق مطالعات کتابخانه‌ای به روش مرور سیستماتیک و تحلیل محتوای 10 مؤلفه شامل انتظار تلاش، انتظار عملکرد، تأثیر اجتماعی، شرایط تسهیل‌کننده، اعتماد، حریم شخصی و امنیت، شرایط کار، محیط کار، ایمنی کار، و توسعه مهارت جمع‌آوری شدند. در قسمت بعد با توجه به حجم نمونه برای جامعه در جدول مورگان، 74 پرسشنامه محقق‎ساخته با مشارکت مدیران شرکت‎های دانش‌بنیان فعال در حوزه‌ی فناوری اطلاعات و ارتباطات استان اصفهان، تکمیل و گرد‌آوری شد. مدل معادلات ساختاری، ‌برای بررسی روابط علت و معلولی به کار می رود. مدل معادلات ساختاری تحلیلی بر پایه چند متغیر از خانواده رگرسیون چند متغیری است. این تکنیک این امکان را فراهم می کند که مجموعه ای از معادلات رگرسیون رابه طور همزمان مورد آزمون قرار داد. در ادامه داد‌ه‌ها با اجرای روش مدل‌سازی ساختاری معادله‌ای، از طریق نرم‌افزار اسمارت پی ال اس مورد تجزیه‌وتحلیل قرار گرفت و شاخص‌های تأثیرگذار در پذیرش هوش مصنوعی بر پایداری اجتماعی به چهار سطح دسته‌بندی شدند و نمودار قدرت نفوذ-وابستگی برای آن‌ها ترسیم گردید.یافته‎ها: نتایج نشان داد که مؤلفه «انتظار عملکرد» تأثیرگذارترین شاخص در بین عوامل مؤثر بر پذیرش هوش مصنوعی و پایداری اجتماعی است که تأثیر بسیار زیادی بر سایر مؤلفه‎ها دارد و باید به آن توجه ویژه‌ای شود. و نیز تاثیرپذیرترین عامل‌ها با قدرت پیش‌برندگی کم، «محیط کار»، «تاثیر اجتماعی»، «انتظار تلاش» و «شرایط تسهیل‌کننده» می‌باشد. در نهایت افزایش استفاده از سیستم های هوش مصنوعی با پیامدهای اجتماعی، زیست محیطی و اقتصادی چند وجهی همراه است.