نقش برون‌گرایی، روان‌آزردگی‌گرایی و خلق مثبت و منفی در پردازش اطلاعات هیجانی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری روانشناسی دانشگاه تربیت مدرس

2 دانشیار گروه روانشناسی دانشگاه تربیت مدرس تهران

3 استاد مرکز تحقیقات علوم رفتاری دانشگاه علوم پزشکی بقیه‌ا... تهران

4 استادیار گروه روانشناسی دانشگاه تربیت مدرس

doi
چکیده

در پژوهش حاضر براساس فرضیه همگرایی با هیجان، نقش ابعاد شخصیتی برون­گرایی و روان­آزردگی­گرایی در پردازش اطلاعات هیجانی و نقش تعدیل­کننده خلق مثبت و منفی در این رابطه، بررسی شد. ابتدا 654 نفر از دانشجویان دختر دانشگاه تربیت مدرس، نسخه تجدیدنظر شده پرسشنامه شخصیتی آیزنک  (EPQ-R)را تکمیل نمودند؛ سپس براساس نمره‌های انتهایی توزیـع در دو بـعد شخصیتی بـرون­گرایی و روان­آزردگی­گرایی، 4 گروه برون­گرا، درون­گرا، روان­آزرده و پایدار هیجانی (هر گروه 30 نفر)، انتخاب شدند. برای هر یک از آزمودنی‌ها در دو جلسه با فاصلة دو تا چهار هفته، کاربندی آزمایشی اعمال گردید؛ یعنی در یک جلسه خلق مثبت و در جلسة دیگر، خلق منفی به آنها القا شد. پس از هر مرتبه القا خلق، آزمودنی‌ها سه تکلیف­شناختی یادآوری آزاد، درجه‌بندی احتمال و تکمیل داستان را انجام دادند. با توجه به نتایج به دست آمده، افراد برون­گرا، در موقعیت خلقی مثبت نسبت به موقعیت خلقی منفی، قضاوت و تفسیر مثبت‌تر، و افراد روان­آزرده در موقعیت خلقی منفی نسبت به موقعیت خلقی مثبت، قضاوت و تفسیر منفی‌تری داشتند؛ اما در تعداد واژه‌های مثبت و منفی یادآوری شده به وسیلة افراد برون­گرا و افراد روان­آزرده، بین دو موقعیت خلقی مثبت و منفی تفاوت معناداری وجود نداشت. در مجموع نتایج پژوهش حاضر بیانگر آن است که صفات شخصیتی برون­گرایی و روان­آزردگی­گرایی به گونة همگرا با هیجان بر قضاوت و تفسیر اطلاعات هیجانی تأثیر می‌گذارند و نیز بر نقش تعدیل­کننده حالت­های خلقی در قضاوت و تفسیر افراد برون­گرا و روان­آزرده تأکید می‌­ورزد.