شکل‌گیری بازار دانش‌بنیان: تحلیلی مبتنی بر سنجش بازاریابی کارآفرینانه در شرکت‌های گیاهان دارویی و معطر ایران

نویسندگان

1 گروه حکمرانی، نوآوری و فناوری، دانشکده حکمرانی دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 گروه کسب و کار و بازاریابی، دانشکده مدیریت، دانشگاه امام صادق (ع)، تهران، ایران

doi
10.22059/jed.2024.381090.654405
چکیده

هدف: این مطالعه به بررسی نقش حیاتی ارتقای کمیت و کیفیت محصولات دانش‌بنیان در شکل‌گیری بازار دانش‌بنیان در ایران، با تمرکز ویژه بر صنعت گیاهان دارویی و معطر می‌پردازد. هدف اصلی این تحقیق بررسی این موضوع است که بازاریابی کارآفرینانه در چه وضعیتی قرار دارد و در ادامه بررسی می-کند که چگونه تحول در بازاریابی شرکت‌ها و تقویت نوآوری و کارآفرینی، به شکل‌گیری کلان‌بازار یک اکوسیستم و یک صنعت می‌انجامد. این نتایج برای افزایش رقابت‌پذیری شرکت‌ها در یک نظام نوآوری فناورانه که به‌سرعت در حال تحول است، ضروری هستند. علاوه بر این، مطالعه حاضر به بررسی انطباق استراتژی‌های بازاریابی کارآفرینانه با نیازها و محدودیت‌های خاص شرکت‌های کوچک و متوسط فعال در این بخش می‌پردازد.روش: روش‌شناسی تحقیق، تجربی و کاربردی است و از یک رویکرد آمیخته و ترکیبی قوی از طریق طراحی توضیحی متوالی استفاده می‌کند. جمع‌آوری داده‌ها از طریق نظرسنجی‌ها و پرسش‌نامه‌هایی که در میان شرکت‌های کوچک و متوسط فعال در صنعت گیاهان دارویی و معطر در سراسر ایران توزیع شده‌اند، انجام شده است. داده‌های جمع‌آوری شده با استفاده از تحلیل اهمیت - عملکرد (IPA) و مدل‌سازی معادلات ساختاری (SEM) تحلیل شدند. این روش‌های تحلیلی به منظور کشف روابط مستقیم و غیرمستقیم بین ابعاد مختلف بازاریابی کارآفرینانه و عملکرد شرکت‌ها انتخاب شده‌اند. همچنین از نظر خبرگان برای تحلیل بیشتر یافته‌ها استفاده شده است.یافته‌ها: یافته‌های این مطالعه نشان‌دهنده تنوع قابل‌توجه در پاسخ‌های ارائه‌شده به ابعاد مختلف بازاریابی کارآفرینانه است، به‌طوری‌که میانگین امتیازات بین 67/3 تا 26/4 متغیر است. بالاترین همبستگی بین ابعاد نوآوری و فرصت‌محوری مشاهده شد که با ضریب همبستگی 677/0 این دو بعد به‌عنوان عوامل کلیدی در بهبود عملکرد شرکت‌ها در این صنعت شناسایی شدند. علاوه بر این، نتایج حاصل از تحلیل SEM نشان داد که ابعادی مانند نوآوری، فرصت‌محوری و توجه عمیق به مشتری بیشترین تأثیر را بر عملکرد کلی شرکت‌ها دارند. مطالعه نشان می‌دهد که شرکت‌های کوچک و متوسطی که این ابعاد کلیدی را در اولویت قرار می‌دهند، بهتر می‌توانند به مزیت رقابتی و موفقیت بلندمدت در بازارهای داخلی و بین‌المللی دست یابند. از سوی دیگر شرکت-ها برای مؤلفه ریسک‌پذیری اهمیت نسبتاً زیادی قائل نیستند که این امر می‌تواند در شکل‌گیری بازار، تأثیر منفی داشته باشد.نتیجه‌گیری: این مطالعه نتیجه می‌گیرد که شرکت‌های دانش‌بنیان کوچک و متوسط فعال در صنعت گیاهان دارویی و معطر ایران به طور فزاینده‌ای تمایل دارند تا استراتژی‌های بازاریابی کارآفرینانه را اتخاذ و اجرا کنند، به‌ویژه آن دسته از استراتژی‌هایی که بر ابعاد مرتبط با بازاریابی تمرکز دارند. با این حال، برای شکل‌گیری موفق و رشد پایدار یک بازار دانش‌بنیان در این صنعت، تمرکز بر تقویت نوآوری، ریسک‌پذیری، فرصت‌محوری و توجه عمیق به مشتری بسیار حیاتی است. این ابعاد برای ایجاد یک محیط بازار رقابتی و پایدار که این شرکت‌ها را قادر به رشد و دستیابی به موفقیت بلندمدت می‌سازد، ضروری هستند. همچنین، این مطالعه پیشنهاد می‌کند که سیاست‌ها و زیرساخت‌های حمایتی برای تسهیل پذیرش گسترده‌تر این شیوه‌های بازاریابی کارآفرینانه در سراسر صنعت لازم است تا این بخش بتواند به طور کامل از پتانسیل خود در بازار داخلی و جهانی بهره‌برداری کند.