فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تذکره‌نویسی، شکل نخستین تاریخ ادبیّات نگاری فارسی است و تذکره‌ها به هر صورتی که باشند، برای رسیدن به گوشه‌هایی از تاریخ ادبیّات مفیدند و مبنای کار محقّقان امروزند. از جمله تذکره‌های فارسی، لباب‌الألباب، نوشتة سدید‌الدّین محمّد عوفی است که نخستین تذکرة فارسی است و در حدود سال 618 ه.ق تألیف شده است. مؤلّف در جلد دوم این تذکره از 169 شاعر سخن گفته و منتخبی از اشعار آنان را آورده است. از جمع این شاعران، قطران تبریزی شاعر معروف قرن پنجم هجری است که عوفی، در ذیل "فصل سیم در ذکر شعرای عراق و نواحی آن" از او یاد کرده است. اشعار قطران در این تذکره، 74 بیت و شامل یک ترکیب‌بند و یک قصیده است. برای تصحیح دیوان قطران که تا امروز دست‌نوشتة کهنی از آن شناخته نشده است، مطالعه و بررسی اشعار وی در تذکره‌ها، بخصوص در لباب‌الألباب، از کارهای ضروری و اوّلیّه است. نگارندگان با مقابلة نسخه‌های موجود از دیوان او به تفاوت‌هایی رسیده‌اند که نمونه‌هایی از آن در اینجا تقدیم می‌شود.