کنترل رخساره‌های رسوبی بر توزیع تخلخل و تراوایی در سازندهای دالان بالایی و کنگان در یکی از میادین شرق خلیج فارس

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی‌ارشد، دانشکده زمین‌شناسی، دانشکدگان علوم، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 دانشیار دانشکده زمین‌شناسی، دانشکدگان علوم، دانشگاه تهران، تهران، ایران

3 استادیار دانشکده زمین‌شناسی، دانشکدگان علوم، دانشگاه تهران، تهران، ایران

doi
10.22084/psj.2024.30039.1459
چکیده

توالی‌های رسوبی پرمین-تریاس در خلیج فارس میزبان بزرگترین ذخایر گازی جهان می‌باشند. توزیع خصوصیات مخزنی در این مخازن به میزان چشمگیری تحت کنترل عوامل رسوبی (اولیه) نظیر تغییرات بافتی، سنگ‌شناختی و رخساره‌ای می‌باشد. مطالعه حاضر، با تلفیق داده‌های مختلف پتروگرافی مغزه و مقاطع نازک همراه با داده‌های تخلخل و تراوایی به دست آمده از آنالیز مغزه‌های حفاری در یک چاه از یکی از میادین ناحیه شرقی خلیج فارس، کنترل این عوامل بر توزیع تخلخل و تراوایی در واحدهای مخزنی K1 تا K3 سازندهای دالان بالایی و کنگان را ارزیابی می‌نماید. مطالعات رخساره‌ای منجر به شناسایی تعداد ۱۳ ریزرخساره گردیده که در پنج کمربند رخساره‌ای قرار می‌گیرند و معرف یک پلاتفرم رسوبی از نوع رمپ هم‌شیب می‌باشند. تحلیل فراوانی بافت‌های رسوبی، تغییرات سنگ‌شناختی و ریزرخساره‌های رسوبی از دیدگاه توزیع داده‌های تخلخل و تراوایی حاکی از ارتباطات زیادی بین آن‌ها است. بخش قالب توجهی از این ارتباطات به دلیل حفظ پتانسیل مخزنی رخساره‌ها طی فرآیندهای دیاژنزی بوده و نیز بسیاری از فرآیندهای دیاژنزی رخ داده در این سازندها، به طور مستقیم یا غیرمستقیم تابع خصوصیات بافتی و رخساره‌ای بوده‌اند. سنگ‌های دولومیتی یا دولومیت‌دار و رخساره شول که تشکیل‌دهنده حدود نیمی از توالی‌های مورد مطالعه هستند، بهترین وضعیت مخزنی را نشان می‌دهند. رخساره‌های دانه‌‌پشتیبان گرینستون حاوی آنکویید، پلویید و اجزای اسکلتی محیط پشت شول بهترین وضعیت تخلخل را نشان می‌دهند و حفرات بین‌دانه‌ای و قالبی غالب‌ترین نوع منافذ در این رخساره می‌باشد. بالاترین میزان تراوایی مرتبط با رخساره گل‌پشتیبان دولومادستون می‌باشد که حفرات بین‌بلوری، نوع منفذی غالب در آن است.