بررسی کیفیت مخزنی و محیط رسوبی سازند عرب (ژوراسیک بالایی) در یکی از میادین‌ نفتی خلیج‌فارس

نویسندگان

1 دانشیار گروه علوم‌زمین، دانشکده علوم طبیعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

2 دانشجوی دکترا، گروه زمین‌شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تبریز، تبریز، ایران

3 دانشیار گروه زمین‌شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تبریز، تبریز، ایران

4 استاد‌یار گروه زمین‌شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تبریز، تبریز، ایران

doi
10.22084/psj.2025.30120.1461
چکیده

سازند عرب مهم‌ترین مخزن نفتی در میدان سلمان واقع در خلیج‌فارس است. سازند عرب به‌عنوان بخش بالایی سازند سورمه به سن ژوراسیک پسین شناخته می‌شود. این سازند در چاه موردمطالعه 20/12 متر ضخامت داشته و متشکل از واحدهای تبخیری و کربناته می‌باشد. به منظور بررسی ریزرخساره، محیط رسوبی و ارائه مدل رسوبی تعداد 65 مقطع نازک با میکروسکوپ پلاریزان بررسی و تعداد 11 ریزرخساره شناسایی شده است. بر اساس تجزیه و تحلیل ریزرخساره‌های شناسایی شده، مدل رسوبی رمپ هموکلینال پیشنهاد شده است که سازند عرب در قسمت کم عمق و بالای سطح FWWB در قسمت رمپ درونی در زیر محیط‌های پری تایدال، لاگون، شول و دریای محصور ته نشست شده است. پهنه پریتایدال با ریزرخساره‌های مادستون فنسترال، باندستون استروماتولیتی و انیدریت، پهنه‌های لاگون و دریای محصور با ریزرخساره‌های مادستون بیوکلستی، وکستون بیوکلستی، وکستون- پکستون بیوکلستی و پهنه شول با ریزرخساره‌های گرینستون بیوکلستی اینتراکلستی، گرینستون اینتراکلستی، گرینستون اینتراکلستی اووئیدی، گرینستون اووئیدی، پکستون- گرینستون بیوکلستی مشخص شده‌اند. فرایندهای دیاژنزی مؤثر بر سازند عرب در چاه مورد مطالعه شامل آشفتگی زیستی، میکرایتی شدن، سیمانی شدن، انحلال، تراکم، نئومورفیسم و دولومیتی شدن می‌باشد. سیمانی شدن به صورت سیمان حاشیه‌ای هم ضخامت، سیمان کلسیتی هم بعد و سیمان انیدریتی مشاهده می‌شود که مهمترین عامل کاهش کیفیت مخزنی سازند عرب و انحلال و دولومیتی شدن مهمترین عامل افزایش کیفیت مخزنی سازند عرب می‌باشد. تخلخل‌های بین دانه‌ای، درون دانه‌ای، قالبی و حفره‌ای مهمترین نوع تخلخل هستند که تخلخل بین دانه‌ای گسترش بیستری دارد. رخساره‌های دانه پهنه شول به دلیل توسعه گرینستون‌ها مقادیر تخلخل-تراوایی بالاتری را نشان می‌دهند.