تفسیر محیط رسوبگذاری و تاریخچه تدفین نهشتههای کربناته سازند آسماری در برش تاقدیس خرمآباد، شمال لرستان
نویسندگان
1 استادیار گروه زمینشناسی، دانشکده علوم، دانشگاه لرستان، خرمآباد، ایران
2 استاد گروه زمینشناسی، دانشکده علوم، دانشگاه لرستان، خرمآباد، ایران
3 دانشآموخته مقطع دکترا، کارشناس آزمایشگاه مرکزی دانشگاه لرستان، خرمآباد، ایران
doi
10.22084/psj.2025.30668.1467چکیده
در این مطالعه ریزرخسارهها، محیط رسوبگذاری و تاریخچه تدفین نهشتههای کربناته سازند آسماری در برش تاقدیس خرمآباد بررسی شده است. این برش چینهشناسی با ستبرای 115 متر از نظر سنگشناسی شامل سنگآهکهای نازکلایه، متوسطلایه و ضخیملایه میباشد که در یال شمالی تاقدیس خرمآباد (منطقه زرینچقا) واقع شده است. مرز زیرین و زبرین سازند آسماری در منطقه مورد مطالعه به ترتیب با سازندهای شهبازان و گچساران به صورت ناگهانی و ناپیوستگی پیوستهنما است. مطالعات سنگ-شناسی بر روی 115 نمونه مقاطع نازک رسوبی از این سازند و مطالعات صحرایی در نهایت منجر به شناسایی هشت ریزرخساره گردید. این ریزرخسارهها شامل مادستون فسیلدار، مادستون دولومیتی شده اینتراکلستی، مادستون فنسترال، وکستون تا پکستون اینتراکلستی- پلوییدی، وکستون بایوکلستی، پکستون بایوکلستی، گرینستون پلوییدی و گرینستون بایوکلستی میباشند. وجود شواهدی نظیر مادستون فنسترال، فراوانی روزنداران بنتیک بدون منفذ با پوسته پورسلانوز در بافت گلپشتیبان، فراوانی جلبکهای قرمز، دانههای کوارتز تخریبی ، در نهایت این ریزرخسارهها در سه کمربند رخسارهای جزر و مدی، لاگون و سد یک رمپ داخلی نهشته شدهاند. فرآیندهای دیاژنزی غالب در این ریزرخسارهها شامل میکریتی شدن، نوریختی افزایشی و کاهشی، سیمانیشدن (سیمان همضخامت فیبری، همبعد، بلوکی، دروزی و فراگیرنده و دولومیتی)، فشردگی فیزیکی و شیمیایی، انحلال وابسته به فابریک و غیر وابسته به فابریک سنگ و ایجاد تخلخلهای بین دانهای، درون دانهای، حفرهای، شکستگی، استیلولیتی و قالبی و جانشینی به صورت پیریتیشدن و سیلیسیشدن میباشند. این فرآیندها در چهار محیط دریایی، آب شیرین، تدفینی و بالاآمدگی رخ داده است که در آنها سه مرحله دیاژنزی اولیه، میانی و نهایی تفسیر شده است.
