شواهد رسوبگذاری برخورد پالئوتتیس در ارتباط با فازهای زمین‌ساختی و جغرافیای‌ دیرینه رشته کوه بینالود (منطقه طرقبه: شمال‌شرق ایران، جنوب‌غرب مشهد)

نویسندگان

1 گروه زمین‌شناسی، دانشگاه پیام نور مرکز طبس، مدیر ژئوپارک جهانی یونسکو طبس، طبس، ایران

2 کارشناس مسئول میراث زمین‌شناختی، ژئوسایت‌ها و حفاظت زمین‌شناختی ژئوپارک جهانی یونسکو طبس، طبس، ایران

3 دانش‌آموخته کارشناسی‌ارشد، گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم‌پایه، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

4 استاد گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم‌پایه، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

doi
10.22084/psj.2025.31901.1487
چکیده

رشته کوه بینالود با امتداد WNW-ESE در شمال‌شرق ایران محلی است که به خوبی تمام شواهد ساختاری برخورد پالئوتتیس را درخود جای‌داده است. پیش از این مطالعات متعددی در مورد تنش‌دیرین و ارتباط آن با تکتونیک و رسوبگذاری پالئوتتیس انجام شده که وجه تمایز این پژوهش ارتباط دادن انطباق جهت‌های استرس اصلی بدست آمده با جهت استرس در مقیاس جهانی است. از این‌رو، پس از مطالعات میدانی در منطقه طرقبه در واحدهای دگرگونی به سن پرموتریاس، گرانیتی به سن تریاس فوقانی- اوایل ژوراسیک و کنگلومرایی به سن ژوراسیک تعداد سه فاز تفکیک گردید. فاز اول تنش با آزیموت 335/32 مربوط به سیمرین و بسته شدن پالئوتتیس، فاز دوم با آزیموت 047/25 مربوط به آلپ میانی و همزمان با همگرایی نئوتتیس در محل کمان ارومیه دختر و فاز سوم با آزیموت 032/31 مربوط به آلپ پسین همزمان با باز شدن دریای‌سرخ و خلیج‌عدن و حرکت رو به شمال‌شمال شرق صفحه عربستان به سمت ایران رخ داده است. همچنین بررسی نهشته‌های کنگلومرایی ژوراسیک، منجر به شناسایی رخساره‌های سنگی Gcm، Gh و Gt شد که براساس مطالعات پیشین در یک سیستم‌های رسوبی مخروط افکنه و رودخانه‌های بریده بریده تحت سیستم فرسایش و رسوبگذاری در حوضه پیش‌بوم شکل گرفته است.