فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

ساخت تونل یکی از پیچیده‌ترین پروژه‌های عمرانی بوده و ریسک‌ها جزء جدایی‌ناپذیر اینگونه پروژه‌ها هستند. دستیابی به اهداف هر پروژه عمرانی با کمترین انحراف، مستلزم شناسایی درست ریسک‌های آن بوده که اکثراً بر روی اهداف پروژه تأثیرات منفی زیادی دارند ضمن اینکه شناسایی و الویت‌بندی ریسک‌ها یکی از مهم‌ترین گام‌های مدیریت ریسک می‌باشد. بنابراین هدف اصلی تحقیق حاضر شناسایی و رتبه‌بندی ریسک‌های ساخت تونل در پروژه‌های عمرانی با تأکید بر تونل مترو مشهد - گلبهار است. این تحقیق از حیث هدف، کاربردی و به لحاظ روش از نوع توصیفی - پیمایشی بود. جامعه‌ی آماری پژوهش حاضر خبرگان و صاحب‌نظران حوزه‌ی عمرانی و ساخت و ساز تونل (شامل مدیران، مهندسان، مشاوران و…) با فرض شروطی بوده که تعداد 12 نفر از آنها در بخش CVR و تعداد 15 نفر از آنها در بخش FCM به‌عنوان نمونه انتخاب گردیدند. برای تجزیه و تحلیل داده‌ها از روش نسبت روایی محتوایی (CVR) و تکنیک نقشه شناخت فازی (FCM) برای شناسایی و تعیین ساختار روابط بین ریسک‌ها و مشخص نمودن میزان اثرگذاری و اثرپذیری استفاده شده است. نتایج حاصل از این بررسی نشان داد که هفت عامل و 48 ریسک شامل عامل سرمایه‌گذاری، مالی و حقوقی با 7 ریسک؛ مدیریت فنی با 11 ریسک، عامل انسانی با 6 ریسک، مدیریت ایمنی با 8 ریسک، اکتشافات زمین‌شناسی با 6 ریسک، عامل مواد با 5 ریسک و عامل مدیریتی و سیاسی با 5 ریسک در ساخت و ساز و احداث تونل‌های مترو نقش دارند. در این میان عامل سرمایه‌گذاری، مالی و حقوقی با درجه برونداد 69/3، دارای بیشترین تاثیرگذاری در بین عوامل مورد مطالعه می‌باشد. نتایج ریسک‌های این عامل نشان داد که؛ ریسک‌های روش‌های خاص تأمین مالی پروژه (تهاتر با زمین و اوراق) با ضریب اثر 92/3 دارای بالاترین میزان اثرگذاری در بین ریسک‌های این عامل می‌باشند.