بررسی اقلیم دیرینه در رسوبات دریاچه‌ای براساس مطالعات بقایای بیولوژیکی در طول هولوسن پسین (زاگرس چین‌خورده)

نویسندگان

1 استادیار گروه زمین‌شناسی، دانشگاه پیام‌نور، تهران، ایران

2 دکترا ژئومورفولوژی، سازمان زمین‎شناسی و اکتشافات معدنی کشور، تهران، ایران

doi
10.22084/psj.2024.29614.1443
چکیده

منطقه مورد مطالعه در شمال‌خاوری استان خوزستان و در دامنة ارتفاعات زاگرس چین‏خورده و در تقسیم‏بندی ژئومورفولوژیکی در زیرواحد ایذه واقع شده است. موضوع پژوهش حاضر بررسی تاریخچة رسوب‌گذاری، تغییرات اقلیم دیرینه و شناسایی دوره‏های خشک و مرطوب در بازه زمانی هولوسن پسین است. در این پژوهش یک مغزة ‏رسوبی دست‏نخورده با ژرفای 720 سانتی‌متر از رسوبات زیر بستر دریاچه چگارمان با استفاده از مغزه‏گیر دستی برداشت و مورد بررسی و تحلیل قرارگرفت. باتوجه به مطالعات رسوب‌شناسی، بررسی فراوانی و نوع بقایای بیولوژیکی، شناسایی تحولات اقلیمی و محیطی در منطقه صورت گرفت. نرخ رسوبگذاری در این دریاچه براساس مطالعات درویشی و همکاران (1398) در تالاب آبزالو با فاصله حدود 10 کیلومتر از دریاچه چگارمان، حدود 4/1 میلی‏متر در سال گزارش شده است. با وجود این، میزان رسوب‌گذاری برای ژرفاها و زمان‌های مختلف متفاوت است، لذا سن‌های ارائه شده در این مقاله بصورت تقریبی است. در توالی رسوبی بررسی‌شده، دست‎کم دو دورة مرطوب تا نسبتا مرطوب، از حدود 4 هزار تا 3100 سال پیش و 1250 تا 200 سال پیش و دو دوره خشک از حدود 4500 تا 4300 سال پیش (گرم و خشک) و از حدود 3100 تا 1250 سال پیش (سرد و خشک) در طول هولوسن پسین شناسایی شده است. شدیدترین دوره خشک از حدود 4500 تا 4300 سال پیش در ابتدای هولوسن پسین رخ داده است. باتوجه به تغییر نوع رخساره‏های رسوبی، دوره خشک یک‌باره در منطقه ظاهر شده و به صورت تدریجی به ‏پایان رسیده و دوره‏های مرطوب به‌تدریج شروع شده و ناگهان پایان پذیرفته‌اند.