مطالعه‌ شاخص‌های رسوب‌شناسی آبرفت‌های رودخانه خرم‌رود (شهرستان خرم‌آباد) و ارزیابی مناسب بودن آن‌ها برای استفاده به عنوان سنگدانه بتن

نویسندگان

1 دانشجوی دکترا رسوب‌شناسی و سنگ‌شناسی رسوبی، دانشکده علوم، دانشگاه بوعلی‌سینا، همدان، ایران، کارشناس آزمایشگاه مرکزی دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران

2 گروه زمین شناسی مهندسی، مؤسسه فناوری، علم و پایایی، دانشگاه فدراسیون، بالارات 3350، وی آی سی، استرالیا

3 دانشیار گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران

doi
10.22084/psj.2025.29884.1454
چکیده

هدف از پژوهش حاضر، بررسی شاخص‌های رسوب‌شناسی رسوبات رودخانه خرم‌رود (شهرستان خرم‌آباد، استان لرستان) به روش لحظه‌ای، تعیین منشأ رسوبات و شناخت عامل حمل آن‌ها و در نهایت ارزیابی پتانسیل رسوبات رودخانه مذکور برای استفاده به‌عنوان سنگدانه بتن می‌باشد. در این راستا تعداد 15 نمونه به صورت نظام‌مند از رسوبات کف و دیواره کانال رودخانه برداشت گردید. بر اساس آنالیز دانه‌بندی، رسوبات در چهار گروه ماسه گراولی، گراول ماسه‌ای، گراول ماسه‌ای گلی و ماسه گلی گراولی قرار دارند. میانگین جورشدگی رسوبات 21/2 فی می‌باشد که بیانگر جورشدگی بسیار بد رسوبات است. میانگین شاخص کشیدگی ذرات 82/1 و میانگین کج‌شدگی آن‌ها 13/0 بوده که گویای کج‌شدگی به سمت رسوبات دانه‌‌ریز است. حرکات کششی، جهشی و معلق به عنوان مهم‌ترین مکانیسم‌های حرکت رسوبات شناخته شدند. اجزاء آواری رسوبات شامل کوارتز، فلدسپات و خرده سنگ‌های رسوبی، آذرین و دگرگونی می‌باشند. فرسایش سنگ‌های رسوبی تاقدیس خرم‌آباد را می‌توان به عنوان منشأ اصلی خرده‌سنگ‌های رسوبی رودخانه در نظر گرفت. منشأ سایر ذرات نظیر کوارتز، فلدسپات و خرده‌سنگ‌های آذرین و دگرگونی را می‌توان به حمل و انتقال آن‌ها از منشأ بالادستی رودخانه نسبت داد. رودخانه خرم‌رود از نوع مآندری با پیچش کم می‌باشد که در بازه‌های زمانی مورد هجوم سیلاب‌های قوی و مخرب قرار گرفته به طوری‌که جورشدگی بسیار بد رسوبات در ارتباط با این سیلاب‌ها می‌باشد. در پایان نتایج دانه‌بندی نشان داد از 15 نمونه رسوب مورد مطالعه، 2 نمونه از آن‌ها قابلیت استفاده به عنوان سنگدانه بتن را دارند.