نقش فرآیندهای دیاژنزی در تغییر بافت سنگ های کربناته (مثالی از سازند شهبازان، زاگرس چین خورده، جنوب لرستان)

نویسندگان

1 دانشجوی دکترا رسوب‌شناسی و سنگ‌شناسی رسوبی، دانشکده علوم، دانشگاه بوعلی‌سینا، همدان، ایران

2 دانش‌آموخته رشته زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران

3 دانش‌آموخته رشته زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران

4 دانش‌آموخته رشته زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران

5 استاد گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران

6 دانش‌آموخته رشته زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران

doi
10.22084/psj.2024.29420.1438
چکیده

هدف از این پژوهش بررسی انواع فرآیندهای دیاژنزی و بررسی تغییرات بافتی ناشی از این فرآیندها در رخساره­های کربناته سازند شهبازان در برش تاقدیس چناره در جنوب باختری لرستان می­باشد. در این برش سازند شهبازان با ضخامت 83 متر از سنگ­های کربناته و دولومیت تشکیل شده است که با ناپیوستگی بر روی سازند کشکان قرار گرفته و توسط سازند آسماری با ناپیوستگی فرسایشی پوشیده شده است. مطالعات سنگ­شناسی بر روی 80 برش­نازک رسوبی منجر به شناسایی چندین فرآیند دیاژنزی از جمله میکرایتی شدن، انحلال و گسترش تخلخل، سیمانی شدن، نوریختی، فشردگی فیزیکی و شیمیایی و جانشینی گردید. از جمله تغییرات بافتی در رخساره­های این سازند می­توان به ایجاد پوشش نازک میکریتی اطراف آلوکم­ها، میکریتی شدن بیش از حد دانه­ها و تشکیل قشرهای میکریتی، آرایش متراکم دانه­ها و ایجاد فابریک دانه به دانه، خرد شدن، شکستگی و له­شدگی دانه­ها، انحلال دانه و زمینه سنگ، سیمانی شدن محدود به دانه و به صورت گسترده، انواع جانشینی­ها به خصوص از نوع دولومیتی شدن، تشکیل استیلولیت و حذف بخشی از دانه­ها و سنگ، تشکیل استیلوموتل­ها، نوریختی کاهشی در پوسته آلوکم­ها و نوریختی افزایشی به دلیل تبلور مجدد بلورهای میکرایت و شکستگی­ها را نام برد. براساس شواهد پتروگرافی، توالی پاراژنتیکی نهشته­های سازند شهبازان در این برش در چهار محیط دریایی، آب شیرین، تدفینی و بالاآمدگی تفسیر شده است. سه مرحله دیاژنزی یعنی دیاژنز اولیه (ائوژنز)، دیاژنز میانی (مزوژنز) و دیاژنز نهایی (تلوژنز) برای نهشته­های مورد مطالعه تعیین شده است.