فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

طرح­های توسعه شهری بایستی متضمن منافع جمعی همه یا اکثر ساکنین باشد. در خلال طرح­های توسعه شهری، بسیاری از مردم متضرر می­شوند لذا ضروری می­نماید مباحث مربوط به تحصیل زمین و مسکن جهت این طرح‌ها مورد بررسی قرار گیرد. در اسلام همواره به بحث عدالت و انصاف توجه ویژه­ای شده است و در ساحت جهان­بینی اسلامی مفاهیم متعددی چون اکرام انسانی، تعادل فضایی، ظلم­ستیزی، انصاف­گرایی، حق­گرایی و ... وجود دارد که نمود عینی آن را می­توان در قواعد فقهی متعددی که بر اخلاق اسلامی تمرکز دارد، مورد بررسی قرار داد. آنچه امروزه به‌عنوان ملاک عمل در تملک اراضی در طرح‌ها مورد استفاده قرار می­گیرد، بهره­مندی از روش­های مبتنی بر اندیشه غرب همچون انتقال حقوق توسعه مالکیت می­باشد. براین اساس سؤالات اصلی پژوهش این است که "1. رویکرد انتقال حقوق توسعه ((TDR از منظر اندیشه اسلامی چگونه ارزیابی می­شود؟" و "2. قوانین در زمینه تملک اراضی و انتقال حقوق توسعه چگونه تعریف شده است؟". لذا در این پژوهش با هدف بررسی قوانین مرتبط با طرح‌های توسعه شهری و تطبیق آن‌ها با فقه اسلامی و رویکرد انتقال حقوق توسعه، تحقیقات بر سه بعد، فقهی، اخلاقی و حقوقی در قالب مطالعات اسنادی و بررسی نصوص دینی به انجام می­رسد. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و توسعه­ای بوده و ازنظر ماهیت تحلیلی- توصیفی می­باشد. بررسی‌ها نشان می­دهد که اگر قوانین مشارالیه، منطبق بر اصول فقهی- اخلاقی دین مبین اسلام بازبینی گردند و الگوهای در نظر گرفته شده برای تملک دارای کمترین میزان مداخله و همچنین رضایت کامل مالکینی باشد که مالِ آنان در مسیر طرح­های توسعه قرار می­گیرد، می‌توان تلالؤ تحقق احکام اسلامی را در شهرها نظاره­گر بود. در پایان ضمن پاسخگویی به سوالات، پیشنهاد‌هایی جهت بهره­مندی از قواعد فقهی/ اخلاقی مبتنی بر اندیشه اسلامی در طرح­های توسعه شهری ارائه می­گردد.