شواهد پتروگرافی و ژئوشیمیایی تیپ های مختلف دولومیت، بافت و فابریک آن ها در مخزن آسماری، میدان نفتی شادگان

نویسندگان

1 استاد گروه زمین‌شناسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

2 شرکت ملی مناطق نفت‌خیز جنوب، اهواز، ایران

3 گروه حوضه‌های رسوبی و نفت، دانشکده علوم‌زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

doi
10.22084/psj.2023.28400.1411
چکیده

مخزن آسماری به سن الیگوسن - میوسن در میدان نفتی شادگان از سنگ­آهک و دولوستون­های متخلخل در تناوب با ماسه­سنگ­ها و شیل­ها با ضخامت 400 متر تشکیل شده است. دولومیتی شدن به عنوان مهم­ترین فرآیند دیاژنتیکی، توالی مخزن آسماری را تحت تأثیر قرار داده و در نتیجه نقش اصلی در شکل­گیری ساختار فضاهای منفذی، ظرفیت جریان نهایی و ناهمگنی مخزن آسماری بازی کرده است. انواع تیپ دولومیت­های شناسایی شده براساس ویژگی­های ژئوشیمیایی و بافتی به ویژه اندازه و شکل بلوری عبارتند از: D1: دولومیت بسیار ریزبلور و حفظ کننده فابریک، D2: دولومیت ریز تا متوسط بلور و حفظ کننده فابریک، D3: دولومیت متوسط تا درشت بلور و مخرب فابریک، D4: دولومیت درشت بلور یا زین­اسبی. دو نوع فابریک تحت عنوان دولومیتی شدن انتخاب کننده فابریک و دولومیتی شدن فراگیر در بلورهای دولومیت شناسایی شد. براساس رده­بندی بافتی، 6 بافت شامل بافت ایدیوتوپیک، بافت هیپ­ایدوتوپیک یا ایدیوتاپیکS-، بافت زنوتوپوپیک یا غیرصفحه­ای-A، بافت ایدیوتاپیک C-یا صفحه­ای-C، بافت پورفیروتوپیک و بافت پوئی­کیلوتوپیک برای بلورهای دولومیت شناسایی شد. میانگین تمرکز استرانسیوم در نمونه‌های دولومیتی 483 پی‌پی‌ام و میانگین تمرکز سدیم 1618 پی پی‌ام است که حاکی از مقادیر غنی شده استرانسیوم و سدیم در این نمونه­هاست. مقدار میانگین آهن در نمونه‌های دولومیتی 3111 پی­پی‌ام و میانگین تمرکز منگنز 111 پی‌پی‌ام است. دولومیت­ (D1) با محتوی آهن و منگنز پایین ممکن است طی مراحل اولیه دیاژنز در یک محیط اکسیدان تشکیل شده باشند. مقادیر بالای آهن و منگنز در دولومیت­های D3 و D4 نشان­دهنده ته­نشینی در یک محیط احیایی طی مراحل تدفین کم عمق تا نسبتا عمیق است.