نقد سندی و دلالی روایات ناظر بر سوره‌های مکی و مدنی با تأکید بر دیدگاه سیوطی

doi
چکیده

بازشناسی مکی از مدنی خواه سوره باشد یا آیه، دربارۀ اسباب النزول، همچنین در زمینه‌هایی مانند شناخت ناسخ و منسوخ، مطلق و مقیّد، عام و خاص و مانند آن‌ها سودمند است. از این رو در گذرگاه تاریخ، پیوسته محققان تلاش کرده‌اند سوره‌های مکی را از مدنی بازشناسند. در تشخیص مکی یا مدنی بودنِ بیش از سی سوره میان محققان، از جمله جلال‌الدین سیوطی اختلاف نظر وجود دارد. او درکتاب الاتقان فی علوم القرآن، برای اثبات عقیدۀ خود به روایاتی استناد کرده که در کتب روایی و تفسیری اهل سنت ذکر شده است. در این جستار، با بررسی اسناد و متن این روایات، نشان داده شده است که این روایات هم از لحاظ سند و هم از جهت محتوا با ضعف‌های جدّی روبه‌رو هستند.