چینه شناسی، زمین شیمی و ژنز افق لاتریتی- بوکسیتی قانلی، جنوب خاوری زنجان

نویسندگان

1 دانش‌آموخته کارشناسی‌ارشد، گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران

2 دانشیار، گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران

3 دانشیار گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران

4 استادیار گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران

doi
10.22084/psj.2024.28979.1428
چکیده

افق لاتریت- بوکسیت قانلی در پهنه ایران مرکزی و در فاصله 80 کیلومتری زنجان واقع شده است. واحدهای مورد مطالعه در این منطقه شامل سازند روته و سازند شمشک است. با بررسی رخساره­های رسوبی و توزیع آلوکم­های اسکلتی و غیراسکلتی در سازند روته، می­توان نتیجه گرفت که محیط­رسوبی این سازند در خاور زنجان به صورت یک پلت­فرم کربناته از نوع رمپ است. براساس مطالعات صحرایی، افق لاتریت- بوکسیت قانلی به شکل چینه­سان و با مرز فرسایشی در انتهایی­ترین بخش سازند روته و زیر سازند شمشک قرار دارد. مطالعات کانی­شناسی نشان می­دهد این افق متشکل از کانی­های هماتیت، گوتیت، بوهمیت، کائولینیت همراه با مقادیر کمتری لیپدوکروسیت، کلریت، روتیل و ایلمنیت است. از مهم­ترین بافت­ها­ی موجود در افق بوکسیت- لاتریت قانلی می­توان به بافت­های پلیتومورفیک، کلوفرمی- جریانی، پیزوییدی، اووییدی، پلوییدی و اکستراکلست اشاره نمود. نمودارهای مختلف شیمیایی نشان می­دهد که افق لاتریت- بوکسیت قانلی در محدوده بوکسیت، رس­ بوکسیتی و لاتریت قرار گرفته است. با توجه به نتایج مطالعات کانی‌شناسی، به نظر می‌رسد تشکیل افق لاتریتی- بوکسیتی قانلی در pH بین 5/3 تا 6 و Eh حدود 4/0 تا 7/0 رخ داده است و درجات متوسطی از فرایند لاتریتی شدن را متحمل شده است. مطالعه حاضر نشان می­دهد که افق لاتریت- بوکسیت قانلی بیشترین شباهت را با کانسارهای بوکسیت کارستی دارد. با توجه به گسترش واحدهای پرمین و ژوراسیک در این منطقه و مناطق مجاور، مطالعه و بررسی افق لاتریت- بوکسیت قانلی می­تواند به عنوان کلید اکتشافی برای مناطق مشابه در پهنه ایران مرکزی به شمار آید.