چینه شناسی، زمین شیمی و ژنز افق لاتریتی- بوکسیتی قانلی، جنوب خاوری زنجان
نویسندگان
1 دانشآموخته کارشناسیارشد، گروه زمینشناسی، دانشکده علوم، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران
2 دانشیار، گروه زمینشناسی، دانشکده علوم، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران
3 دانشیار گروه زمینشناسی، دانشکده علوم، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران
4 استادیار گروه زمینشناسی، دانشکده علوم، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران
doi
10.22084/psj.2024.28979.1428چکیده
افق لاتریت- بوکسیت قانلی در پهنه ایران مرکزی و در فاصله 80 کیلومتری زنجان واقع شده است. واحدهای مورد مطالعه در این منطقه شامل سازند روته و سازند شمشک است. با بررسی رخسارههای رسوبی و توزیع آلوکمهای اسکلتی و غیراسکلتی در سازند روته، میتوان نتیجه گرفت که محیطرسوبی این سازند در خاور زنجان به صورت یک پلتفرم کربناته از نوع رمپ است. براساس مطالعات صحرایی، افق لاتریت- بوکسیت قانلی به شکل چینهسان و با مرز فرسایشی در انتهاییترین بخش سازند روته و زیر سازند شمشک قرار دارد. مطالعات کانیشناسی نشان میدهد این افق متشکل از کانیهای هماتیت، گوتیت، بوهمیت، کائولینیت همراه با مقادیر کمتری لیپدوکروسیت، کلریت، روتیل و ایلمنیت است. از مهمترین بافتهای موجود در افق بوکسیت- لاتریت قانلی میتوان به بافتهای پلیتومورفیک، کلوفرمی- جریانی، پیزوییدی، اووییدی، پلوییدی و اکستراکلست اشاره نمود. نمودارهای مختلف شیمیایی نشان میدهد که افق لاتریت- بوکسیت قانلی در محدوده بوکسیت، رس بوکسیتی و لاتریت قرار گرفته است. با توجه به نتایج مطالعات کانیشناسی، به نظر میرسد تشکیل افق لاتریتی- بوکسیتی قانلی در pH بین 5/3 تا 6 و Eh حدود 4/0 تا 7/0 رخ داده است و درجات متوسطی از فرایند لاتریتی شدن را متحمل شده است. مطالعه حاضر نشان میدهد که افق لاتریت- بوکسیت قانلی بیشترین شباهت را با کانسارهای بوکسیت کارستی دارد. با توجه به گسترش واحدهای پرمین و ژوراسیک در این منطقه و مناطق مجاور، مطالعه و بررسی افق لاتریت- بوکسیت قانلی میتواند به عنوان کلید اکتشافی برای مناطق مشابه در پهنه ایران مرکزی به شمار آید.