کاربرد پتروگرافی و ژئوشیمی رسوبات پادگانه ای دیرینه در تعیین ناحیه منشأ و نرخ هوازدگی، بیرجند، خراسان جنوبی

نویسندگان

1 استادیار گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران

2 دانشیار گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران

3 دانشجوی کارشناسی‌ارشد، گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران

doi
10.22084/psj.2022.26799.1368
چکیده

محدوده مورد مطالعه شامل نهشته­های آبرفتی نئوژن شهر بیرجند است که از نظر زمین­شناسی به عنوان بخشی از پهنه ساختاری شرق ایران در­ نظر ­گرفته ­­می­شود. در مطالعات پتروگرافی، از 200 قطعه گراولی و 10 نمونه ماسه­سنگی کمک گرفته شده است در­حالی­که، برای مطالعات شیمی رسوبات از 13 نمونه گل­سنگی و 2 نمونه ماسه­سنگی استفاده شده است. بررسی پتروگرافی نمونه­های فوق نشان­دهنده حضور ذرات با کانی­شناسی متفاوت در رسوبات آبرفتی مورد­نظر است که علاوه ­بر کوارتز در آن­ها فراوانی خرده­سنگ­های آذرین و رسوبی قابل­توجه است. ترسیم نتایج آنالیز اکسید­های عناصر اصلی و عناصر فرعی نمونه­های فوق در نمودارهای ارائه ­شده در این زمینه، وجود سنگ­های آذرین مافیک تا حدواسط و سنگ­های رسوبی در ناحیه منشأ رسوبات را منعکس می­کند. بررسی واحد­های سنگی اطراف محدوده مورد مطالعه نشان می­دهد که منشأ قطعات گراولی ذرات ماسه­ای احتمالا از واحدهای افیولیتی کرتاسه، واحدهای فلیشی کرتاسه پسین تا ائوسن، سنگ­های رسوبی آواری-کربناته پالئوژن و سنگ­های ولکانیکی و رسوبی جوان­تر که در اطراف محدوده مورد نظر رخنمون دارند. بررسی کانی­شناسی، بلوغ بافتی و ترکیبی رسوبات به همراه ارزیابی شاخص­های هوازدگی شیمیایی نشان می­دهد که رسوبات آبرفتی ذکر ­شده در نزدیک منشأ بر­جای گذاشته شده و هوازدگی متوسط تا ضعیفی را متحمل شده­اند.