تجزیه و تحلیل شرایط محیطی نهشته‌های پرمین ‌بالایی شمال‌غرب ایران بر اساس عناصر فلزی کمیاب حساس به اکسیداسیون و احیا

نویسندگان

1 استادیار گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم‌پایه، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران

2 دانش‌آموخته دکترا، گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم‌پایه، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران

doi
10.22084/psj.2022.26638.1365
چکیده

فقدان اکسیژن بعنوان یکی از دلایل اصلی در طی انقراض دسته‌‎‌جمعی قبل از مرز پرمین-تریاس (تقریبا 9/251 میلیون سال پیش) در نظر گرفته می‌شود. در این مطالعه شرایط اکسیداسیون و احیا در شیل­های پرمین ‏بالایی دو برش آلی‌باشی و زال در شمال‌غرب ایران با استفاده از عناصر کمیاب حساس به اکسیداسیون و احیا برای بررسی وضعیت ژئوشیمیایی آب دریا در طی پرمین ‏بالایی و قبل و بعد از افق انقراض مورد مطالعه قرار گرفته‌ است. بر اساس مقادیر نسبت‎های V/Cr و V/(V+Ni) شرایط اکسیداسیون و احیا در طول توالی پرمین ‏بالایی در هر دو برش مورد مطالعه از اکسیک-دیزاکسیک به ساب‏اکسیک تغییر می‌کند و در عضو ارس به سن بالاترین بخش چنگسینکین که بلافاصله بعد از افق انقراض قرار گرفته افزایش مقادیر این دو نسبت در مقایسه با سایر بخش‌های توالی مشهود می‎باشد. بررسی نسبت­های Mo/U درجازا در هر دو برش موید کمتر بودن آن از نسبت مولار Mo/U آب کف دریا (تقریبا 5/7 تا 9/7) است و نمودار MoEF در مقابل UEF قرارگیری نمونه‌های دو برش را در زون­های اکسیک-دیزاکسیک تا ساب‏اکسیک نشان می‌دهد. با توجه به داده‎های بدست آمده گرچه که شواهدی از کمبود اکسیژن در طول توالی‎های پرمین‏ بالایی وجود دارد ولی فقدان کامل اکسیژن و شرایط انکسیک در افق انقراض اتفاق نیافتاده و حتی در عضو ارس تنها شرایط ساب­اکسیک وجود داشته است. بنابرین، دلیل کاهش تنوع فونایی در بالاترین افق‌های پرمین‌بالایی در دو برش آلی‎باشی و زال را باید در مکانیسم‎های دیگری به غیر شرایط انکسیک جستجو کرد.