زمین شیمی عنصری و پتروگرافی سازند تله زنگ (یال شمالی تاقدیس ریت، جنوب باختری لرستان)، کاربردی جهت تحلیل سیستم های دیاژنزی و نوع کانی شناسی اولیه
نویسندگان
1 دانشیار گروه زمینشناسی، دانشکده علوم، دانشگاه لرستان، خرمآباد، ایران
2 دانشجوی دکترا رسوبشناسی و سنگشناسی رسوبی، دانشکده علوم، دانشگاه بوعلیسینا، همدان، ایران
doi
10.22084/psj.2023.26883.1373چکیده
هدف از این پژوهش بررسی کانیشناسی اولیه و نوع سیستمهای دیاژنزی سازند تلهزنگ (پالئوسن- ائوسن میانی) در جنوب باختری لرستان بر مبنای زمینشیمی عنصری و پتروگرافی میباشد. روند تغییرات عنصر Sr به Na در برابر Mn نشان داد نمونههای مورد مطالعه در محدودهی سنگآهکهای آراگونیتی گوردون تاسامانیا یا در مجاورت آن، اما با روندی مشابه قرار میگیرند. همچنین روند تغییرات عنصر Mn در برابر Sr نمونههای مورد مطالعه نشان داد که این نمونهها در محدوده مشابه کانیشناسی اولیه کربناتهای آراگونیتی سازند مزدوران قرار دارند که دلیلی بر آراگونیتی بودن کانیشناسی اولیه سنگآهکهای سازند تلهزنگ در برش مورد مطالعه دارد. بالا بودن نسبت استرانسیم به منگنز (میانگین 70/63 )، استرانسیم به کلسیم (میانگین 01/21)، مقادیر پایین عنصر آهن (میانگین 1/75 پیپیام) و منگنز (میانگین 70/24 پیپیام) و نسبت بالای عنصر استرانسیم (میانگین 35/750 پیپیام) در نمونههای مورد مطالعه و ترسیم مقادیر Sr/Ca در برابر عناصر Mn,Mg,Fe بیانگر یک سیستم دیاژنزی غالب بسته تا کمی باز به صورت ضعیف و با تبادل آب به سنگ پایین(W/R) برای کربناتهای سازند تلهزنگ میباشد. کانیشناسی اولیه آراگونیتی، ناپیوستگی فرسایشی نهچندان شدید و طولانی مدت، آب و هوا و کنترل کنندههای ذاتی سنگ مانند تراوایی، کانیشناسی اولیه و پتانسیل دیاژنزی میتواند کنترل کننده مهمی در میزان نسبت آب به سنگ بوده باشد که سبب شده بخش بالایی این توالی تحت تأثیر دیاژنز جوی ضعیف قرار گیرد و یک سیستم دیاژنزی ضعیف کمی باز را به وجود آورد. بر اساس مطالعات پتروگرافی، سیمانهای تشکیل دهنده در برشهای مورد مطالعه اغلب مربوط به محیطهای دیاژنتیکی دریایی، تدفینی عمیق، تدفینی کمعمق نزدیک به سطح و به صورت ضعیف دیاژنز جوی بوده و اجزای زیستی به مقدار کمی تحت تأثیر انحلال ناشی از دیاژنز متئوریک قرار گرفتهاند و لذا سیستم دیاژنزی غالب در توالی مورد بحث یک سیستم دیاژنزی بسته بوده و به سمت بالای توالی کمی باز میشود.