زمین شیمی عنصری و پتروگرافی سازند تله زنگ (یال شمالی تاقدیس ریت، جنوب باختری لرستان)، کاربردی جهت تحلیل سیستم های دیاژنزی و نوع کانی شناسی اولیه

نویسندگان

1 دانشیار گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران

2 دانشجوی دکترا رسوب‌شناسی و سنگ‌شناسی رسوبی، دانشکده علوم، دانشگاه بوعلی‌سینا، همدان، ایران

doi
10.22084/psj.2023.26883.1373
چکیده

هدف از این پژوهش بررسی کانی­شناسی اولیه و  نوع سیستم­های دیاژنزی سازند تله­زنگ (پالئوسن- ائوسن میانی) در جنوب باختری لرستان بر مبنای زمین­شیمی عنصری و پتروگرافی می­باشد. روند تغییرات عنصر Sr به Na در برابر Mn نشان داد نمونه­های مورد مطالعه در محدوده­ی سنگ­­آهک­های آراگونیتی گوردون تاسامانیا یا در مجاورت آن، اما با روندی مشابه قرار می­گیرند. همچنین روند تغییرات عنصر Mn در برابر Sr نمونه­های مورد مطالعه نشان داد که این نمونه­ها در محدوده مشابه کانی­شناسی اولیه کربنات­های آراگونیتی سازند مزدوران قرار دارند که دلیلی بر آراگونیتی بودن کانی­شناسی اولیه سنگ­آهک­های سازند تله­زنگ در برش مورد مطالعه دارد. بالا بودن نسبت استرانسیم به منگنز (میانگین 70/63 )، استرانسیم به کلسیم (میانگین 01/21)، مقادیر پایین عنصر آهن (میانگین 1/75 پی­پی­ام) و منگنز (میانگین 70/24 پی­پی­ام) و نسبت بالای عنصر استرانسیم (میانگین 35/750 پی­پی­ام) در نمونه­های مورد مطالعه و ترسیم مقادیر Sr/Ca در برابر عناصر Mn,Mg,Fe بیانگر یک سیستم دیاژنزی غالب بسته تا کمی باز به صورت ضعیف و با تبادل آب به سنگ پایین(W/R)  برای کربنات­های سازند تله­زنگ می­باشد. کانی­شناسی اولیه آراگونیتی، ناپیوستگی فرسایشی نه­چندان شدید و طولانی مدت، آب و هوا و کنترل کننده­های ذاتی سنگ مانند تراوایی، کانی­شناسی اولیه و پتانسیل دیاژنزی می­تواند کنترل کننده مهمی در میزان نسبت آب به سنگ بوده باشد که سبب شده بخش بالایی این توالی تحت تأثیر دیاژنز جوی ضعیف قرار گیرد و یک سیستم دیاژنزی ضعیف کمی باز را به وجود آورد. بر اساس مطالعات پتروگرافی، سیمان­های تشکیل دهنده در برش­های مورد مطالعه اغلب مربوط به محیط­های دیاژنتیکی دریایی، تدفینی عمیق، تدفینی کم­عمق نزدیک به سطح و به صورت ضعیف دیاژنز جوی بوده و اجزای زیستی به مقدار کمی تحت تأثیر انحلال ناشی از دیاژنز متئوریک قرار گرفته­اند و لذا سیستم دیاژنزی غالب در توالی مورد بحث یک سیستم دیاژنزی بسته بوده و به سمت بالای توالی کمی باز می­شود.