بررسی تشکیل پیریت های فرامبویید در شیل های سیاه دریایی دونین بالایی در جنوب شرق ایران مرکزی: کاربردی در جهت ارزیابی میزان اکسیژن آب در محیط های رسوبی دیرینه
نویسندگان
1 دانشیار گروه زمینشناسی، دانشکده علوم، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران
2 استادیار گروه اکولوژی، پژوهشگاه علوم و تکنولوژی پیشرفته و علوم محیطی، دانشگاه تحصیلات تکمیلی صنعتی و فناوری پیشرفته، کرمان، ایران
doi
10.22084/psj.2023.27814.1395چکیده
در این پژوهش، تشکیل پیریتهای فرامبویید در دو افق شیلی سیاه دریایی دونین بالایی در جنوب شرق ایران مرکزی واقع در جنوب بلوک طبس مورد بررسی قرار گرفته است. جهت شناسایی و بررسی مورفولوژی و اشکال پیریتهای فرامبوییدی، در ابتدا تعدادی مقاطع پالیش از نمونههای شیلی پیریتدار تهیه شدند. سپس مقاطع پالیش توسط میکروسکپ الکترونی روبشی (SEM) بررسی و بلورهای پیریتی موجود در آنها بوسیله آن مشاهده و عکسبرداری شدند. پیریتها به صورت کروی تا نیمهکروی شناسایی شدند و هـرکدام از آنها از میکروکریستالهای پیریتی هم اندازه و متراکم که به اشکال یوهدرال و یوهدرال اکتاهدرال دیده میشوند تشکیل شدهاند. به طور کلی اندازه قطر پیریتهای فرامبویید در مجموع دو افق شیلی سیاه مطالعه شده بین ۵ تا ۱۸ میکرون متغییر میباشد. بر اساس پراکندگی، فراوانی نسبی و اندازه پیریتهای فرامبویید، آنها عمدتاً به صورت دیاژنزی اولیه در زیر مرز اکسیداسیون- احیا، داخل نهشتههای درون بستر محیط دریایی نزدیک ساحل در زیر ستونی از آبهایی با شرایط اکسیک تا کمی دیسوکسیک تشکیل شدند. در شرایطی که آبهای تحتانی در محیط رسوبگذاری دو افق شیلی سیاه پیریتدار اکسیک تا کمی دیسوکسیک بودهاند، میکروکریستالهای موجود در پیریتها فرامبوییدی دیاژنزی به صورت یوهدرال تشکیل میشدند. عدم مشاهده پیریتها فرامبویید در سایر افقهای شیلی شناسایی شده در برش چینهشناسی دونین فوقانی در ناحیه مطالعه شده میتواند نشاندهنده شرایط کاملاً اکسیک آب باشد.