بررسی تشکیل پیریت های فرامبویید در شیل های سیاه دریایی دونین بالایی در جنوب شرق ایران مرکزی: کاربردی در جهت ارزیابی میزان اکسیژن آب در محیط های رسوبی دیرینه

نویسندگان

1 دانشیار گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران

2 استادیار گروه اکولوژی، پژوهشگاه علوم و تکنولوژی پیشرفته و علوم محیطی، دانشگاه تحصیلات تکمیلی صنعتی و فناوری پیشرفته، کرمان، ایران

doi
10.22084/psj.2023.27814.1395
چکیده

در این پژوهش، تشکیل پیریت­های فرامبویید در ­دو افق شیلی سیاه دریایی دونین بالایی در جنوب شرق ایران مرکزی واقع در جنوب بلوک طبس مورد بررسی قرار گرفته است. جهت شناسایی و بررسی مورفولوژی و اشکال پیریت­های فرامبوییدی، در ابتدا تعدادی مقاطع پالیش از نمونه­های شیلی پیریت­دار تهیه شدند. سپس مقاطع پالیش توسط میکروسکپ الکترونی روبشی ­(SEM) بررسی ­­و بلورهای پیریتی موجود در آن­ها بوسیله آن مشاهده و عکس­برداری شدند. پیریت­ها به صورت کروی تا نیمه­کروی شناسایی شدند و هـرکدام از آن­ها از میکروکریستال­های پیریتی هم اندازه و متراکم که به اشکال یوهدرال و یوهدرال اکتاهدرال دیده می­شوند تشکیل شده­اند. به طور کلی اندازه قطر پیریت­های فرامبویید در مجموع دو افق شیلی سیاه مطالعه شده بین ۵ تا ۱۸ میکرون متغییر می­باشد. بر اساس پراکندگی، فراوانی نسبی و اندازه پیریت­های فرامبویید، آن­ها عمدتاً به صورت دیاژنزی اولیه در زیر مرز اکسیداسیون- احیا، داخل نهشته­های درون بستر محیط دریایی نزدیک ساحل در زیر ستونی از­ آب­هایی با شرایط اکسیک تا کمی دیسوکسیک تشکیل شدند. در شرایطی که آب­های تحتانی در محیط رسوب­گذاری دو افق شیلی سیاه پیریت­دار اکسیک تا کمی دیسوکسیک بوده­اند، میکروکریستال­های موجود در پیریت­ها فرامبوییدی دیاژنزی به صورت یوهدرال تشکیل می­شدند. عدم مشاهده پیریت­ها فرامبویید در سایر افق­های شیلی شناسایی شده در برش چینه­شناسی دونین فوقانی در ناحیه مطالعه شده می­تواند نشان­دهنده شرایط کاملاً اکسیک آب باشد.