پتروگرافی، محیط رسوبی و چینه نگاری سکانسی سازند تاربور در منطقه شیراز (فارس داخلی)

نویسندگان

1 استادیار گروه زمین‌شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد استهبان، استهبان، ایران

doi
10.22084/psj.2023.28044.1405
چکیده

توالی کامپانین-ماستریشتین در منطقه شیراز فارس داخلی سازندهای گورپی و تاربور را شامل می‌شوند. به‌منظور مطالعه پتروگرافی، ارزیابی تکامل محیط رسوبی و چینه­نگاری سکانسی سازند تاربور تعداد 2 برش چینه­شناسی کوه قلعه و کوه شهرک ابرج در شهرستان مرودشت استان فارس انتخاب و مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. بر اساس مطالعات صحرایی، نمونه‌های دستی و مطالعه دقیق میکروسکوپی تعداد 250 برش نازک تهیه ‌شده از سازندهای مورد مطالعه تعداد 14 رخساره (11 ریزرخساره کربناته و 3 لیتوفاسیس) شناسایی گردید که در یک پلاتفرم شلف لبه­دار رسوب‌گذاری شده‌اند. با مطالعه حدود 1400 متر رسوبات بازه زمانی ماستریشتین بسته به موقعیت قرارگیری برش‌های مورد مطالعه از لحاظ چینه­نگاری سکانسی تعداد 3 سکانس رسوبی درجه سوم شناسایی و تفکیک گردید. در بازه زمانی کامپانین و شکل‌گیری بسته رسوبی LST به سمت شمال شرقی منطقه مورد مطالعه (برش کوه قلعه) رسوبات آواری بخش پایینی سازند تاربور و در بخش‌های عمیق­تر حوضه رسوبی سازند گورپی به‌صورت هم‌ارز رسوب‌گذاری شده است. در زمان بالا بودن و ایستایی سطح آب دریا (دسته رخساره HST) و بالا بودن نرخ تولید کربنات در بخش شیب‌دار محیط رسوبی واریزه­های ریفی به‌صورت بین لایه‌ای (پکستون و گرینستون رودیست­دار) در بین آهک­های سازند تاربور رسوب‌گذاری شده‌اند. مهم‌ترین فرایندهای دیاژنزی مؤثر بر توالی مورد مطالعه می‌توان به نوشکلی، زیست­آشفتگی، میکرایتی شدن، سیمانی شدن، انحلال، فشردگی مکانیکی، استیلولیتی شدن، پیریتی شدن، هماتیتی شدن، دولومیتی شدن و شکستگی است که تغییرات دیاژنز تحت تاثیر الگوی انباشتگی رسوبات در زمان پسروی و پیشروی آب دریا است. مطالعات پالئوژئوگرافی منطقه مورد مطالعه نشان می­دهد که در بازه زمانی کامپانین جنوب شرقی منطقه مورد مطاله (برش کوه قلعه) خارج از آب قرار داشته است و عمده رخساره­های تشکیل شده در این برش شامل رخساره­های آواری قرمز رنگ کنگلومرا، میکروکنگلومرا، ماسه­سنگ و شیل و مارن­های قرمز رنگ است که به سمت شمال و شمال غرب منطقه مورد مطالعه (برش کوه شهرک) عمق بیشتر شده و شیل­های سبزرنگ سازند گورپی نهشته شده است. در بازه زمانی ماستریشتین بالایی در زمان سکون نسبی آب دریا و حکمفرما شدن محیط رسوبی غالب دریایی بسته رسوبی HST به صورت انباشته‌های کربناته زیستی مرجانی و رودیستی با ضخامت زیاد و چهره­ساز رخنمون می­یابد.