پتروگرافی، محیط رسوبی و چینه نگاری سکانسی سازند تاربور در منطقه شیراز (فارس داخلی)
نویسندگان
1 استادیار گروه زمینشناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد استهبان، استهبان، ایران
doi
10.22084/psj.2023.28044.1405چکیده
توالی کامپانین-ماستریشتین در منطقه شیراز فارس داخلی سازندهای گورپی و تاربور را شامل میشوند. بهمنظور مطالعه پتروگرافی، ارزیابی تکامل محیط رسوبی و چینهنگاری سکانسی سازند تاربور تعداد 2 برش چینهشناسی کوه قلعه و کوه شهرک ابرج در شهرستان مرودشت استان فارس انتخاب و مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. بر اساس مطالعات صحرایی، نمونههای دستی و مطالعه دقیق میکروسکوپی تعداد 250 برش نازک تهیه شده از سازندهای مورد مطالعه تعداد 14 رخساره (11 ریزرخساره کربناته و 3 لیتوفاسیس) شناسایی گردید که در یک پلاتفرم شلف لبهدار رسوبگذاری شدهاند. با مطالعه حدود 1400 متر رسوبات بازه زمانی ماستریشتین بسته به موقعیت قرارگیری برشهای مورد مطالعه از لحاظ چینهنگاری سکانسی تعداد 3 سکانس رسوبی درجه سوم شناسایی و تفکیک گردید. در بازه زمانی کامپانین و شکلگیری بسته رسوبی LST به سمت شمال شرقی منطقه مورد مطالعه (برش کوه قلعه) رسوبات آواری بخش پایینی سازند تاربور و در بخشهای عمیقتر حوضه رسوبی سازند گورپی بهصورت همارز رسوبگذاری شده است. در زمان بالا بودن و ایستایی سطح آب دریا (دسته رخساره HST) و بالا بودن نرخ تولید کربنات در بخش شیبدار محیط رسوبی واریزههای ریفی بهصورت بین لایهای (پکستون و گرینستون رودیستدار) در بین آهکهای سازند تاربور رسوبگذاری شدهاند. مهمترین فرایندهای دیاژنزی مؤثر بر توالی مورد مطالعه میتوان به نوشکلی، زیستآشفتگی، میکرایتی شدن، سیمانی شدن، انحلال، فشردگی مکانیکی، استیلولیتی شدن، پیریتی شدن، هماتیتی شدن، دولومیتی شدن و شکستگی است که تغییرات دیاژنز تحت تاثیر الگوی انباشتگی رسوبات در زمان پسروی و پیشروی آب دریا است. مطالعات پالئوژئوگرافی منطقه مورد مطالعه نشان میدهد که در بازه زمانی کامپانین جنوب شرقی منطقه مورد مطاله (برش کوه قلعه) خارج از آب قرار داشته است و عمده رخسارههای تشکیل شده در این برش شامل رخسارههای آواری قرمز رنگ کنگلومرا، میکروکنگلومرا، ماسهسنگ و شیل و مارنهای قرمز رنگ است که به سمت شمال و شمال غرب منطقه مورد مطالعه (برش کوه شهرک) عمق بیشتر شده و شیلهای سبزرنگ سازند گورپی نهشته شده است. در بازه زمانی ماستریشتین بالایی در زمان سکون نسبی آب دریا و حکمفرما شدن محیط رسوبی غالب دریایی بسته رسوبی HST به صورت انباشتههای کربناته زیستی مرجانی و رودیستی با ضخامت زیاد و چهرهساز رخنمون مییابد.