ریزرخسارهها، محیطهای رسوبی و فرآیندهای دیاژنزی سازند ایلام در دو طرف گسلهای بالارود و پیشانی کوهستان (جنوب ناحیه لرستان و شمال دزفول شمالی)
نویسندگان
1 دانشجوی دکترا، گروه حوضههای رسوبی و نفت، دانشکده علومزمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران؛ مدیریت اکتشاف شرکت ملی نفت ایران، تهران، ایران
2 استاد گروه حوضههای رسوبی و نفت، دانشکده علومزمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
3 استاد گروه حوضههای رسوبی و نفت، دانشکده علومزمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
4 مدیریت اکتشاف شرکت ملی نفت ایران، تهران، ایران
doi
10.22084/psj.2022.25296.1319چکیده
در این پژوهش سازند ایلام در چهار برش سطحی (کبیرکوه، سمند، انجیر و اناران) و هشت چاه در حوضه لرستان ، دزفول شمالی و دشت آبادان به ضخامت کلی 1592 متر مورد مطالعه رسوبشناسی قرار گرفت. این سازند به سن سانتونین- کامپانین پیشین از مخازن نفتی کربناته مهم در حوضه زاگرس در جنوب باختر ایران میباشد. مطالعه میکروسکوپی منجر به شناسایی تعداد 20 ریزرخساره کربناته در چهار کمربند رخسارهای شده است. رخسارههای رسوبی در کمربندهای رمپ داخلی (سدی)، رمپ میانی، رمپ خارجی و دریای باز ژرف از نوع رمپ با بخش انتهایی شیبدار نهشتهشدهاند. کمربند رخسارهای حوضه عمیق بیشترین گسترش را در ناحیه و کمربند رخسارهای رمپ داخلی (سدی) کمترین گسترش را دارد و به صورت محدود در چاههای دشت آبادان و دزفول شمالی مشاهده شده است. بررسی نتایج مطالعات رخسارهای و تغییرات نمودارهای الکتریکی نشان میدهد که حوضه رسوبی بهسمت شمال ناحیه مورد مطالعه و پس از گسل بالارود در ناحیه لرستان عمیقتر میشود. مهمترین فرآیندهای دیاژنزی سازند ایلام شامل سیمانیشدن، میکریتیشدن، تراکم شیمیایی، رگه انحلالی، نوشکلی، انحلال، شکستگی، پیریتیشدن، فسفانیشدن، گلوکونیتیشدن، آشفتگی زیستی و دولومیتیشدن میباشد. سیمانیشدن بیشتر در رخساره کم عمق در دشت آبادان و تراکم شیمیایی، پیریتیشدن و شکستگی عمدتا در رخسارههای عمیق توالی ایلام در ناحیه لرستان گسترش دارد. فراوانی انواع تخلخلها محدود بوده ولی بیشترین گسترش مربوط به تخلخل حاصل از شکستگی، دروندانهای و ریزتخلخل میکروسکوپی است. مقایسه فرآیندهای دیاژنتیکی نشانگر این است که کربناتهای سازند ایلام در ناحیه لرستان بیشتر تحت تاثیر دیاژنز تدفینی قرار گرفته است. ولی در ناحیه دشت آبادان و دزفول شمالی بیشتر در معرض دیاژنز دریایی و جوی بودهاست.
