رسوبات وچیاپینگین در شمالباختر و جنوبباختر ایران و تاثیرپذیری آنها از فرونشینی تکتونیکی پرمین پسین
نویسندگان
1 استادیار گروه زمینشناسی، دانشکده علومپایه، دانشگاه لرستان، خرمآباد، ایران
doi
10.22084/psj.2022.25676.1334چکیده
رسوبات وچیاپینگین در ناحیه جلفا، شمالباختر ایران، و ناحیه آباده، جنوبباختر ایران، عمدتا متشکل از تناوب نهشتههای شیلی و آهکی میباشد. توزیع ریزرخسارهها در دو برش آلیباشی و زال در ناحیه جلفا و دو برش مطالعه شده در دره همبست در ناحیه آباده نشاندهنده محیط دریایی باز و نسبتا عمیق در موقعیتهای رمپ میانی و بیرونی است. در برشهای جلفا و آباده تغییرات فونایی و ریزرخسارهای بین نهشتههای وچیاپینگین زیرین و بالایی کاملا مشهود بوده که ناشی از افزایش عمق حوضه و بالا آمدن سطح آب میباشد. با توجه به محتویات فونایی و نوع ریزرخسارههای موجود در رسوبات وچیاپینگین در برشهای مورد مطالعه، بخشهای زیرین وچیاپینگین دارای ویژگیهای رمپ میانی و بخشهای بالایی آن عمدتا یک محیط رمپ بیرونی را نشان میدهد. بر اساس نتایج بدست آمده قبلی از منحنیهای فرونشینی برای نواحی البرز و آباده، حادثه ریفتینگ پرمین آغازی با فرونشینی قوی در پرمین میانی و بالایی دنبال شد و با یک روند افزایش فرونشینی از شمال (البرز) به طرف جنوب (آباده) همراه بوده است. این فرآیند افزایش فرونشینی تکتونیکی، افزایش ضخامت توالیها از شمال به سمت جنوب را نشان میدهد که در نهشتههای وچیاپینگین دو ناحیه جلفا و آباده نیز قابل شناسایی است، بطوریکه در ناحیه آباده ضخامت رسوبات وچیاپینگین در مقایسه با رسوبات همزمان خود در ناحیه جلفا 4 برابر بیشتر است. با توجه به وضعیت ساختاری بلوک آباده-همبست و قرارگیری آن بین گسلهای نرمال و ایجاد گرابن در فاصله زمانی پرمین-تریاس تاثیر تکتونیک همزمان با رسوبگذاری در این ناحیه مشهود است. افزایش ضخامت نهشتهها در ناحیه آباده بیشتر مربوط به بخشهای زیرین وچیاپینگین است و بخشهای بالایی آن که شامل واحد 6 سازند همبست است و تقریبا معادل با طبقات جلفای بالا در ناحیه جلفا میباشد اختلاف ضخامت قابلتوجهی را نشان نمیدهد. علاوه براین، افزایش فرونشینی تکتونیکی باعث بالا آمدن بیشتر سطح آب دریا و عمیقشدگی شده که با کاهش اندازه و تنوع براکیوپودها و فراوانی استراکدهای با پوسته کوچک و سوزن اسفنج در طبقات جلفای بالایی و فراوانی فونای پلاژیک نظیر کنودونتها و آمونوییدها در واحد 6 سازند همبست همراه شده است.