ارزیابی تکامل محیط رسوبی توالی پالئوسن- ائوسن در منطقه شیراز بر اساس شواهد چینه نگاری سکانسی

نویسندگان

1 استادیار گروه زمین‌شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد استهبان، استهبان، ایران

doi
10.22084/psj.2022.26615.1364
چکیده

توالی پالئوسن- ائوسن در منطقه شیراز سازندهای ساچون و جهرم- پابده را شامل می‌شوند. به‌منظور مطالعه پتروگرافی، ارزیابی تکامل محیط رسوبی و چینه­نگاری سکانسی این رسوبات تعداد 4 برش چینه‌شناسی بیضا، صدرا (کمکی)، سروستان و شاه‌نشین انتخاب و مورد تجزیه‌وتحلیل قرار گرفت. بر اساس مطالعات صحرایی، نمونه‌های دستی و مطالعه دقیق میکروسکوپی تعداد 800 برش نازک تهیه ‌شده از سازندهای مورد مطالعه تعداد 23 رخساره رسوبی شناسایی گردید که در یک رمپ کربناته هم‌شیب رسوب‌گذاری شده‌اند. محیط رسوب‌گذاری رخساره‌های ذکرشده در گذر زمان به مدل رسوبی رمپ حاشیه‌دار تبدیل شده است. با مطالعه حدود 1700 متر رسـوبات بازه زمـانی پالئوسن-ائوسن بسته به موقعیت قرارگیری برش‌های مورد مطالعه از لحاظ چینه­نگاری سکانسی تعداد 9 سکانس رسوبی درجه سوم شناسایی و تفکیک گردید. در بازه زمانی پالئوسن زیرین و شکل‌گیری بسته رسوبی به سمت جنوب باختری منطقه مورد مطالعه (برش سروستان) رسوبات تبخیری بخش پایینی سازند ساچون و در بخش‌های عمیق حوضه رسوبی سازند پابده به‌صورت هم‌ارز رسوب‌گذاری شده است. در بازه زمانی پالئوسن میانی تا ائوسن میانی با تکامل رمپ کربناته هم‌شیب به شیب‌دار در بخش‌های کم‌عمق سازند جهرم و در بخش‌های عمیق‌تر سازند پابده به‌صورت هم‌ارز رسوب‌گذاری شده است. در زمان بالا بودن و ایستایی سطح آب دریا (دسته رخساره HST) و بالا بودن نرخ تولید کربنات در بخش شیب‌دار محیط رسوبی آهک‌های توربیدیتی به‌صورت بین لایه‌ای در بین شیل‌های سازند پابده رسوب‌گذاری شده‌اند. مطالعات نشان می‌دهد که رخساره‌های سازند ساچون در منطقه مورد مطالعه به سمت باختر به‌صورت تدریجی از رخساره تبخیری- مارنی به رخساره مارنی، آهک، آهک دولومیتی و شیل ارغوانی تغییر رخساره می‌دهد.