معرفی نهشته های جریان گرانشی و محیط رسوبی سازند ایلام در زیرزون لرستان، باختر ایران

نویسندگان

1 دانشجوی دکترا، گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم‌پایه، دانشگاه بوعلی‌سینا، همدان، ایران

2 دانشیار گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم‌پایه، دانشگاه بوعلی‌سینا، همدان، ایران

3 استادیار گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم‌پایه، دانشگاه بوعلی‌سینا، همدان، ایران

4 دانشیار گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم‌پایه، دانشگاه بوعلی‌سینا، همدان، ایران

doi
10.22084/psj.2022.27085.1376
چکیده

سازند ایلام با سن کرتاسه پسین در  باختر حوضه زاگرس (باختر ایران) در منطقه ایلام (کمربند چین­خورده زاگرس) در برش­های مهدی­آباد و کوه ورزرین به منظور شناسایی رخساره­های سنگی، ریزرخساره­ها و محیط رسوبی بررسی شده است. سازند ایلام در برش­های مورد مطالعه از تناوب سنگ­آهک و سنگ­آهک آرژیلیک تشکیل شده است. این سازند شامل سه ریز­رخساره (1- پکستون/ وکستون حاوی فرامینیفر پلانکتونیک، 2- رودستون/ پکستون/ وکستون حاوی دوکفه­ای بنتیک و فرامینیفر پلانکتونیک و 3- رودستون/ پکستون/ وکستون حاوی فرامینیفر­های پلانکتونیک- بنتیک است که در دو زون (کمربند) رخساره­ای شیب و پاشنه­شیب رسوب نموده­اند. شواهدی مانند سطح فرسایشی زیرین، دانه­بندی تدریجی عادی، آمیختگی بسیار کم طبقات رسوبی، فراوانی رخساره­های آب ژرف، زوج­لامینه­های رسوبی، ضخامت زیاد طبقات، جابجایی و آمیختگی اجزای زیستی پلانکتونیک (ژرف) و بنتیک (کم­ژرفا)، چین­های ریزشی و ساختار­های تغییر­ شکل­یافته بزرگ­ مقیاس همگی نشان­دهنده عملکرد جریان­های گرانشی بر انتقال و رسوب­گذاری بخشی از توالی­های مطالعه­ شده سازند ایلام است. این زون رخساره­ای با توجه به بافت نهشته­های تشکیل­دهنده و ضخامت لایه­های سنگ­آهک آرژیلیک (لایه­های دارای کانی­های رسی) به سه بخش فوقانی، میانی و ژرف طبقه­بندی شده است. با توجه به نبود رسوبات بخش بالای پلت­فرم در برش­های مورد مطالعه، امکان تمایز  پلت­فرم کربناته از نوع رمپ یا شلف در این پژوهش میسر نگردید. هرچند با توجه به فراوانی نهشته­های جریان­های گرانشی، وجود یک شلف کربناته محتمل­تر به نظر می­رسد. با توجه به مشاهده نهشته­های گراویت در بخشی از توالی­های مطالعه­ شده (زون رخساره­ای پاشنه شیب) به نظر می­رسد که یک حاشیه پلت­فرم کربناته (شلف؟) با دو بخش میانی (شیب) و خارجی (پاشنه شیب)، جایگاه رسوب­گذاری سازند ایلام در برش­های مورد مطالعه بوده است.