معرفی نهشته های جریان گرانشی و محیط رسوبی سازند ایلام در زیرزون لرستان، باختر ایران
نویسندگان
1 دانشجوی دکترا، گروه زمینشناسی، دانشکده علومپایه، دانشگاه بوعلیسینا، همدان، ایران
2 دانشیار گروه زمینشناسی، دانشکده علومپایه، دانشگاه بوعلیسینا، همدان، ایران
3 استادیار گروه زمینشناسی، دانشکده علومپایه، دانشگاه بوعلیسینا، همدان، ایران
4 دانشیار گروه زمینشناسی، دانشکده علومپایه، دانشگاه بوعلیسینا، همدان، ایران
doi
10.22084/psj.2022.27085.1376چکیده
سازند ایلام با سن کرتاسه پسین در باختر حوضه زاگرس (باختر ایران) در منطقه ایلام (کمربند چینخورده زاگرس) در برشهای مهدیآباد و کوه ورزرین به منظور شناسایی رخسارههای سنگی، ریزرخسارهها و محیط رسوبی بررسی شده است. سازند ایلام در برشهای مورد مطالعه از تناوب سنگآهک و سنگآهک آرژیلیک تشکیل شده است. این سازند شامل سه ریزرخساره (1- پکستون/ وکستون حاوی فرامینیفر پلانکتونیک، 2- رودستون/ پکستون/ وکستون حاوی دوکفهای بنتیک و فرامینیفر پلانکتونیک و 3- رودستون/ پکستون/ وکستون حاوی فرامینیفرهای پلانکتونیک- بنتیک است که در دو زون (کمربند) رخسارهای شیب و پاشنهشیب رسوب نمودهاند. شواهدی مانند سطح فرسایشی زیرین، دانهبندی تدریجی عادی، آمیختگی بسیار کم طبقات رسوبی، فراوانی رخسارههای آب ژرف، زوجلامینههای رسوبی، ضخامت زیاد طبقات، جابجایی و آمیختگی اجزای زیستی پلانکتونیک (ژرف) و بنتیک (کمژرفا)، چینهای ریزشی و ساختارهای تغییر شکلیافته بزرگ مقیاس همگی نشاندهنده عملکرد جریانهای گرانشی بر انتقال و رسوبگذاری بخشی از توالیهای مطالعه شده سازند ایلام است. این زون رخسارهای با توجه به بافت نهشتههای تشکیلدهنده و ضخامت لایههای سنگآهک آرژیلیک (لایههای دارای کانیهای رسی) به سه بخش فوقانی، میانی و ژرف طبقهبندی شده است. با توجه به نبود رسوبات بخش بالای پلتفرم در برشهای مورد مطالعه، امکان تمایز پلتفرم کربناته از نوع رمپ یا شلف در این پژوهش میسر نگردید. هرچند با توجه به فراوانی نهشتههای جریانهای گرانشی، وجود یک شلف کربناته محتملتر به نظر میرسد. با توجه به مشاهده نهشتههای گراویت در بخشی از توالیهای مطالعه شده (زون رخسارهای پاشنه شیب) به نظر میرسد که یک حاشیه پلتفرم کربناته (شلف؟) با دو بخش میانی (شیب) و خارجی (پاشنه شیب)، جایگاه رسوبگذاری سازند ایلام در برشهای مورد مطالعه بوده است.